ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٥٣٣ - باب هشتاد و هشتم در خوف و رجاء

و من كان باللَّه عارفا كان من اللَّه خائفا، و هما جناحا الايمان يطير بهما العبد المحقّق إلى رضوان اللَّه تعالى، و عينا عقله و يبصر بهما إلى وعد اللَّه تعالى و وعيده، و الخوف طالع عدل اللَّه باتّقاء وعيده. و الرّجاء داعى فضل اللَّه و هو يحيى القلب، و الخوف يميت النّفس‌

مى‌فرمايد كه: هر كه شناساتر است به پروردگار خود، خوف او بيشتر است و ترس خدا بيشتر دارد، و خوف و رجا، دو بال ايمان هستند كه مى‌پرد مؤمن به اين دو بال، به سوى رضوان الهى. و باز اميد و ترس دو چشم عقل هستند، كه عقل به اين دو چشم، مى‌بيند وعد و وعيد الهى را.

بايد دانست كه نظر خوف به عدل است يعنى: مى‌گويد كه: خداى تعالى عادل است و ثواب و عقاب، فراخور عدالت مى‌دهد و به قدر عمل خير ثواب مى‌دهد و به قدر عمل بد عقاب، و از اين راه، خوف و بيم در او بهم مى‌رسد.

بنا بر اين ترجمه بجاى «وعد» مى‌بايد «عدل» باشد، چنان كه در بعضى از نسخ واقع است و بجاى «ناهى وعيده»، «ناهى وعده». مگر آنكه در «ناهى» ارتكاب تجريد كنيم و از او ميل مطلق اراده نمائيم، و «تجريد» در كلام فصحا شايع است. و رجا مى‌خواند بنده را به جانب فضل و كرم الهى و مى‌گويد: خداوند عالم كريم است و مقتضاى كرم عفو است و از تقصير بندگان مى‌گذرد. و رجا باعث حيات قلب است كه قلب به سبب او تازه مى‌شود و از كدورت بر مى‌آيد، و خوف، باعث هلاكت و مردن نفس است كه نفس به سبب او افسرده مى‌شود.

قال النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله‌: المؤمن بين خوفين، خوف ما مضى و خوف ما بقى، و بموت النّفس تكون حياة القلب، و بحياة القلب البلوغ إلى الاستقامة، و من عبد اللَّه على ميزان الخوف و الرّجاء لا يضلّ، و يصل إلى مأموله‌

حضرت سيّد المرسلين، عليه و اله صلاة ربّ العالمين، مى‌فرمايد كه: مؤمن واقع‌