ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٨٥ - باب چهل و چهارم در آداب خواب

قال النّبىّ صلّى اللَّه عليه و آله‌: تنام عينى و لا ينام قلبى‌

از جمله خواصّ حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله است كه در هنگام خواب، چشم ايشان در خواب بود و دل ايشان بيدار. و نيز از جمله خواصّ آن حضرت است كه چنان كه از پيش رو مى‌ديد، از عقب هم مى‌ديد و ديگر آنكه سايه نداشت، و خواصّ ديگر نيز ذكر كرده‌اند كه ذكرش مناسب اين مختصر نيست.

و انو بنومك تخفيف مؤنتك على الملائكة، و اعتزال النّفس عن شهواتها

مى‌فرمايد كه: قصد كن از خوابيدن، تخفيف زحمت ملائكه را، كه نويسنده افعال و اعمال تواند، و قصد مكن از خواب، لذّت نفس و استراحت بدن را.

و اختبر بها نفسك‌

و در حكايت خواب، امتحان كن نفس خود را و ببين كه به چه طريق است. اگر راحت دوست و خواب دوست است، معلوم مى‌شود كه از اهل غفلت است، پس در پى اصلاح او باش و مگذار كه خواهش او به عمل آيد، و اگر خلاف اين است، اميدوار باش كه اين علامت صلاح و سداد است.

و كن ذا معرفة، بانّك عاجز ضعيف لا تقدر على شي‌ء من حركاتك و سكونك، إلّا بحكم اللَّه و تقديره‌

و بدان به تحقيق و يقين كه تو در نهايت عجز و قصورى و قدرت ندارى كه به هيچ كار اقدام نمائى، مگر به اذن الهى و حكم الهى، و عجز تو در حكايت خواب ظاهر مى‌شود، كه بيچاره آدمى به چه مرتبه، ضعيف و چه قدر ناتوان است كه به انقضاى زمان قليلى و اشتغال به شغل يسيرى، سستى و ناتوانى به بدن او راه مى‌يابد كه تا مدّتى استراحت نكند و حواسّ و قواى او تا مدّتى از كار خود معطّل نشوند و دست از كار خود نكشند، متوجّه كار ديگر نمى‌توانند شد. و ديگر آنكه خواب‌