ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٤٢٩ - باب شصت و نهم در شناختن صحابه پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله

هَيِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمٌ. (نور- ١٥)

يعنى: بدا حال شما كه مى‌اندازيد مردم را به زبانهاى خود و مى‌گوئيد در حقّ ايشان چيزى كه علم به او نداريد و غيبت ايشان مى‌كنيد و اين عمل را سهل مى‌شماريد و نمى‌دانيد كه اين عمل نزد خداى تعالى، بسيار عظيم است و گناه او بسيار شديد.

و ما دمت تجد إلى تحسين القول و الفعل في غيبتك و حضرتك سبيلا، فلا تتّخذ غيره سبيلا، قال اللَّه تعالى: وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً. (بقره- ٨٣)

مى‌فرمايد كه: تا مى‌توانى و قدرت دارى، قول و فعل مردم را به خوبى حمل كن نه به بدى. چنان كه حديث است كه: هر گاه امر ناملايمى از كسى به ظهور رسد، چه در حضور تو و چه در غيبت، و به حسب ظاهر بد باشد، بايد به توجيهات و تأويلات هر چند بعيد باشد، آن امر را صورت داد و در تصحيح آن كوشيد، هر چند تأويلات و توجيهات به هفتاد و بيشتر برسد و اگر به محامل و توجيهات صورت نيابد، بايد ملامت نفس خود كرد، كه من از بس بد مظنّه‌ام و ناقصم، قدرت بر توجيه او ندارم. غرض افعال و اعمال مؤمنين محمول بر صحّت است، تا علم به فساد بهم رسد، و تحصيل علم به فساد فعل ديگر، متعسّر است بلكه متعذّر، پس به محض نامناسبى كه از كسى ديده شود، نبايد او را به آن عمل ذمّ كنند و غيبت نمايند، چرا كه گاه باشد كه غرض او در آن كار، غرضى باشد صحيح و آنچه ظاهر است مراد او نباشد.

و اعلم انّ اللَّه تعالى اختار لنبيّه صلّى اللَّه عليه و آله من اصحابه طائفة اكرمهم باجلّ الكرامة، و حلّاهم بحليّ التّأييد و النّصر. و الاستقامة لصحبته على المحبوب و المكروه، و انطق لسان محمّد صلّى اللَّه عليه و آله بفضائلهم و مناقبهم، فاعتقد محبّتهم و اذكر فضلهم.