ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٥٦ - باب نوزدهم در تعريف آداب دعا

عفيف مى‌شود. و هر گاه هر دو عفيف باشد، حيات دل، كه عبارت از صفا و جلاى باطن است، حاصل خواهد شد. و ممكن است كه ضمير مجرور راجع به «صوم» باشد. يعنى: صوم موجب حيات دل است. و اين معنى نيز، نزديك به معنى اوّل است.

و طهارة الجوارح‌

و فايده ديگر، پاكى اعضا و جوارح است. چرا كه روزه كامل، چنان كه مذكور شد، مشتمل است بر حفظ جوارح و اعضا، از ديدن ناملايم و شنيدن نامناسب و تناول ناموافق.

و عمارة الظّاهر و الباطن‌

فايده ديگر، تعمير ظاهر و باطن است. امّا اشتمال روزه بر تعمير ظاهر، يا به واسطه اشتمال روزه كامل است بر حفظ اعضا و جوارح از حركات ناملايم، چنان كه دانستى. و يا به واسطه آنكه تعمير ظاهر، عبارت از مشغول بودن به ذكر بارى تعالى است و به ياد او بودن. و اين معنى در روزه اهمّ است. چرا كه آدمى در غير روزه در بعضى اوقات، به واسطه اشتغال به امور عاديّه: مثل اكل و شرب و نكاح و امثال اين‌ها، ممكن است كه في الجمله از ذكر خدا فارغ شود و از اين فيض عظيم محروم ماند. و اين اسباب در روزه دست بهم نمى‌دهد، و امّا اشتمال روزه بر تعمير باطن، ظاهر است. چرا كه هر گاه روزه دار به اوصاف مذكوره، موصوف شد و از مخلاّت و منافيات، احتراز نمود، به عمارت دل، كه عبارت از پاكى او است از لوث افكار باطله و مخاطرات زائفه، موصوف خواهد شد.

و الشّكر على النّعم، و الاحسان إلى الفقراء

فايده ديگر، شكرگزارى نعمتهاى الهى است. چرا كه به سبب روزه و گرسنگى، قدر تنعّمات وافيه ماضيه بر او ظاهر خواهد شد، و شكر او را بجا خواهد آورد.

و فايده ديگر، احسان نمودن است به فقرا و ارباب حاجت. چرا كه به سبب‌