ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٥

حالات، در فقر و در غنا و در صحّت و مرض از او راضى بودن، و در سرّاء و ضرّاء صبر نمودن، و شكر الهى بجا آوردن، و مرتبه رضا را «فتح» نام كردن، و جهش ظاهر است، چرا كه فتح عبارت از گشايش كارها است و آسان شدن مراد و مدّعاها، و بنده هم در مرتبه رضا، كارها به خود آسان كرده است و به هر چه رو مى‌دهد از وسعت و تنگى، به خود گوارا كرده، پس فتح مناسبت به اين مرتبه دارد.

و خفض القلب في الاشتغال بغير اللَّه‌

يعنى: خفض دل و پستى آن در اشتغال عبد است، بغير عبادت و طاعت خداى تعالى، و صرف كردن عمر است از براى حيات دنيا و تحصيل لذّات و مشتبهات دنيا، چنان كه در قرآن عزيز مذكور است كه: «قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا. الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً» (سوره كهف- ١٠٣- ١٠٤)، يعنى: بگو اى محمّد به امّت خود كه: آيا خبر دهيم شما را به زيانكارترين شما از روى عمل، پس به تحقيق كه زيانكارترين شما از روى عمل، كسانى‌اند كه تباه كرده باشند عمر خود را از براى تحصيل دنيا، و در اين كار گمان خوبى داشته باشند.

و وقف القلب في الغفلة عن اللَّه‌

يعنى: وقف دل در غفلت از خدا است و به ياد او نبودن، و وجه مناسبت «وقف» به غفلت، آن است كه وقف به معنى قطع است و غفلت از حضرت بارى نيز موجب قطع منافع دنيوى و اخروى است، امّا دنيوى به واسطه آنكه اكثر منافع دنيوى منوط است به ذكر الهى، مثل طول عمر و وسعت رزق و عدم تظلّم از ظالم.

چنان كه در كتب ادعيّه و احاديث، مذكور است و از براى هر كدام از فوايد مذكوره دعائى مقرّر است، حتّى گفته‌اند كه: هيچ صيدى به قيد صيّاد در نمى‌آيد، مگر به ترك ذكر خداى تعالى، و حضرت امام عليه السّلام از براى هر كدام از مطالب ثلاثه، شاهدى ذكر مى‌كند. امّا از براى اوّل كه رفع قلب است فرموده است كه: