ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٦١ - باب بيست و يكم در آداب زكاة

خداوند عالم كرامت فرموده است. و حركت دادن او است به نوشتن كتابهاى علمى و نوشتن چيزى كه به وسيله آن، نفعى عايد مسلمانان شود، در بندگى خداى تعالى. و به سبب آن نوشته، بندگان خدا را از عملهاى بد، امتناع نمايند و از شرور و آفات دنيوى و اخروى، منزجر شوند.

و زكاة الرّجل السّعى في حقوق اللَّه تعالى من زيارة الصّالحين و مجالس الذّكر، و اصلاح النّاس و صلة الرّحم و الجهاد، و ما فيه صلاح قلبك و صلاح دينك‌

و زكاة پا، رفتن به جايى است كه رضاى الهى متعلّق به او باشد، مثل رفتن به زيارت مشاهد مقدّسه، و زيارت صلحا و مؤمنين، و رفتن به مجالس ذكر، و از براى واقع ساختن صلح ميان مسلمانان، و رفتن از براى ادراك صله رحم، از براى كارزار با كفّار در راه خدا. حاصل: هر چه صلاح دنيا و آخرت، يا آخرت در او باشد.

هذا ممّا يحتمل القلوب فهمه، و النّفوس استعماله، و ما لا يشرف عليه إلّا عباده المقرّبون المخلصون اكثر من ان يحصى، و هم اربابه و هو شعارهم دون غيرهم‌

يعنى: آنچه ذكر كرديم از زكاة اعضا، به قدر فهم دلها بود، امّا بيان كردن زكاة اعضا و جوارح، موافق واقع و نفس الامر اشراف به او و قدرت بر اطّلاع او، ندارد مگر بندگان مقرّب و مخلصان درگاه الهى، و زياده از آن است كه به حيطه ضبط كسى و وهم كسى تواند، در آمد، چرا كه راه بردن به كنه حقيقت چيزها و مطّلع شدن به «كما هي اشياء»، كار ايشان است و غير ايشان را به او راه نيست. و ممكن است لفظ «و هم» ضمير مرفوع باشد و مبتدا باشد و «اربابه» خبر و راجع باشد به موصول.