ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٤٢٨ - باب شصت و نهم در شناختن صحابه پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: لا تدع اليقين بالشّكّ، و المكشوف بالخفىّ، و لا تحكم على ما لم تره بما يروى لك عنه‌

حضرت امام عليه السّلام مى‌فرمايد كه: مگذر از يقين از براى وجود شكّ، و ترك مكن ظاهر مكشوف را به واسطه امر مخفى كه صحّت و بطلانش معلوم نباشد.

حاصل آنكه با وجود ظاهر و يقين، عمل به مخفى و مشكوك مكن، مثل آنكه با وجود ظهور خلافت مرتضى علىّ عليه السّلام به برهان عقلى و نقلى، به خلافت ديگران كه مخفى و مشكوك است، قائل مشو. و دست از ظاهر و يقين بر مدار كه رجحان با ظاهر و يقين است و ترجيح مرجوح، نزد عقلا مجوّز نيست.

و نيز مى‌فرمايد كه: حكم مكن بر صحّت چيزى كه نديده باشى و محض روايت باشد و تو را يقين به او حاصل نباشد و موافقت با عقل نداشته باشد.

و قد عظّم اللَّه عزّ و جلّ امر الغيبة و سوء الظّنّ باخوانك من المؤمنين، فكيف بالجراة على اطلاق قول و اعتقاد بزور و بهتان في اصحاب رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله‌

مى‌فرمايد كه: خداوند عالم، عظيم شمرده است امر غيبت و بد گمان بودن به برادران مؤمن را، و هر گاه غيبت مؤمن نزد حضرت بارى، عظيم باشد و به سبب او وعيد به عذاب شده باشد، پس چون جرأت توان كرد به غيبت هيچ كس؟! خصوص به غيبت كسانى كه به شرف صحبت حضرت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله رسيده باشند و با ايمان، ادراك صحبت شريف او نموده، و چون دروغ و افترا و بهتان به ايشان توان گفت؟! و مؤيّد اين است قول حضرت بارى تعالى در قرآن مجيد كه فرموده است در مقام تعبير و توبيخ اهل غيبت كه:

إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَ تَقُولُونَ بِأَفْواهِكُمْ ما لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ، وَ تَحْسَبُونَهُ‌