ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ١٤٠ - باب هيجدهم در تعريف آداب سلام

شكره، و امّا مبتلى بالشّدة ليظهر صبره‌

بدان كه خداوند عالم، بندگان خود را هرگز از امتحان و فتنه خالى نمى‌گذارد، يا مبتلا به نعمت مى‌كند، تا امتحان كند كه آيا شكر نعمت او بجا مى‌آرند يا نه؟ كه اگر شكر الهى بجا آوردند و به سبب آن نعمت، طغيان در نفس ايشان بهم نرسيد و باعث تخفيف اطاعت و بندگى نشد و به فقرا و ضعفا احسان كردند، در دنيا به حكم آيه وافى هدايه: لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ‌ (إبراهيم- ٧)، به زيادتى احسان، مغبوط خواهند بود، و در آخرت با مقرّبين محشور. و اگر، «عياذا باللَّه»، شكر نعمت او را بجا نياوردند و به ارباب حاجت، كه در حكم عيال ايشانند، مواسات ننمودند و از حقوق اللَّه، برائت ذمّه حاصل نكردند. به مقتضاى: وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ (إبراهيم- ٧)، در دنيا از نعمتهاى الهى محروم، و در آخرت آثم و مخذول خواهند بود. و يا بندگان خود را مبتلا مى‌كند به كوفتها و مصيبتها و تنگى معاش، كه تا امتحان كند كه در بناى صبر و شكر ايشان، قصورى راه مى‌يابد يا نه؟ اگر ملازم صبر شده، لب به شكوه نگشودند و از زبان و دل، كلام نالايقى و خيال نامناسبى از ايشان تراوش نكرد، بلا شكّ در سلك: إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ‌ (زمر- ١٠)، منسلك خواهند بود. و إلّا، «عياذا باللَّه»، در ديوان زيانكاران مرقوم و با محرومان و مخذولان، محشور خواهند شد.

و الكرامة في طاعته، و الهوان في معصيته‌

يعنى: كرامت و عزّت، در اطاعت و بندگى خدا است و خفّت و خوارى، در عصيان و مخالفت وى.

و لا سبيل إلى رضوانه إلّا بفضله، و لا سبيل إلى طاعته إلّا بتوفيقه، و لا شفيع إليه إلّا باذنه و رحمته‌

يعنى: نيست هيچ وسيله‌اى از براى تحصيل رضاى الهى، مگر توسّل به فضل و كرم وى. و نيست هيچ راهى به سوى طاعت او سبحانه، مگر به توفيق دادن او و