ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٨٨ - باب چهل و چهارم در آداب خواب

چنان كه خداوند تعالى در قرآن مجيد فرموده: خداوند عالم در روز قيامت، از گوش و چشم و دل هر كس، سؤال مى‌كند. و مى‌پرسد از هر كدام اين‌ها از آنچه شنيده‌اند و گفته‌اند و ديده‌اند و به خاطر گذرانده‌اند از نيك و بد و مشروع و نامشروع، و موافق آن مجازات و مكافات مى‌كند. و در آيه ديگر مذكور است كه:

از كلّ اعضا و جوارح مى‌پرسند، و وجه تخصيص در اين آيه يا از براى اقتضاى مقام است يا از براى زيادتى اهتمام به اين‌ها، و سؤال از مخطورات خاطر محمول است به خطور، از روى جزم و قطع، و گر نه به محض خطور، عتاب و خطاب به او متوجّه نمى‌شود، يا مراد اعتقادات حقّه باشد.

و ان في كثرته آفات و ان كان على سبيل ما ذكرناه‌

مى‌فرمايد كه: خواب بسيار هر چند كه بعد از اداى فرايض و سنن باشد مذموم است و آفت‌هاى بسيار بر او مترتّب مى‌شود و مورث قساوت قلب است.

و كثرة النّوم يتولّد من كثرة الشّرب، و كثرة الشّرب من كثرة الشّبع، و هما يثقلان النّفس عن الطّاعة، و يقسيان القلب عن التّفكّر و الخضوع‌

مى‌فرمايد كه: خواب بسيار، از خوردن آب بسيار ناشى مى‌شود، و خوردن آب بسيار، از خوردن غذاى بسيار، و افراط در اكل و شرب، موجب ثقل و گرانى نفس و باعث قساوت و تيرگى دلند، و تيرگى دل، سبب كسالت و عدم اقدام به طاعت و باز ماندن از تفكّر و خضوع و خشوع، و بسيار خوردن كه اين همه عيبها نتيجه او باشد، معلوم است كه به چه مرتبه، خساست و بدى دارد.

و اجعل كلّ نومك آخر عهدك من الدّنيا، و اذكر اللَّه بقلبك و لسانك، و خف اطّلاعه على سرّك، و اعتقد بقلبك مستعينا به في القيام إلى الصّلوة اذا انتبهت، فانّ الشّيطان يقول لك: نم فانّ لك بعد ليلا طويلا، يريد تفويت وقت مناجاتك، و عرض حالك على ربّك، و لا تغفل عن‌