ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٢٤

علامة الخفض ثلاثة اشياء، العجب، و الرّياء، و الحرص، و علامة الوقف ثلاثة اشياء، زوال حلاوة الطّاعة، و عدم مرارة المعصية، و التباس علم الحلال بالحرام.

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: اعراب القلوب اربعة انواع، رفع و فتح و خفض و وقف‌

حضرت امام عليه السّلام مى‌فرمايد كه: اعراب دلها چهار نوع است، رفع و فتح و جرّ و وقف، تشبيه كرده است حالات دل مؤمن را به حالات است، نام حالات كلمه را كه انواع اربعه مذكوره است، براى حالات قلب، استعمال نموده و فرموده كه: اعراب قلوب، يعنى: حالات و اطوار دلها، بر چهار نوع مى‌باشد، رفع و فتح و جرّ و وقف، و هر كدام را به تفصيل بيان مى‌فرمايد كه:

فرفع القلب في ذكر اللَّه‌

يعنى: رفع قلب و بلندى مرتبه قلب، در ياد خدا بودن است، چنان كه حديث است كه: هر گاه بنده مؤمن مشغول به ذكر الهى است، حجاب ميان او و خداى تعالى برداشته مى‌شود، و تا او به آن شغل مشغول است، خداوند عالم توجّه رحمت به او دارد و «ازاله حجاب» كنايه‌اى است از نظر رحمت الهى به بنده، و ممكن است كه «ازاله حجاب» از براى اطّلاع ملائكه باشد، كه تا ايشان ببينند و بدانند كه بنى آدم با وجود تعلّق به قواى شهوانى و غضبى، از ذكر خدا غافل نيستند و از بندگى و عبادت او، عجب به خود راه نمى‌دهند، تا ملائكه نيز مثل بنى آدم از اين صفت خسيس، محترز بوده، ملازم عجز و خضوع شوند.

و فتح القلب في الرّضا عن اللَّه‌

يعنى: فتح قلب در راضى بودن بنده است از حضرت بارى تعالى در همه‌