پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٥ - ٢ دلايل علم خداوند

در آغاز كه در تمام طول حيات و هستى آنها برقرار است. علم او نسبت به همه اشياء و در هر حال و هر زمان و مكان ثابت مى‌گردد.

ب- برهان امكان و وجوب: در بحث‌هاى خداشناسى ثابت شد كه واجب الوجود تنها او است و غير او همه ممكنات‌اند، و نيز ثابت شد كه ممكنات هم در اصل وجود، و هم در بقاء، و وابسته به ذات پاك او هستند، و به تعبير ديگر همگى نزد او حاضراند، اين حضور دائمى دليل بر علم او نسبت به همه چيز است، چرا كه علم واقعى به چيزى جز حضور معلوم نزد مبدأ عاقل نيست (دقّت كنيد).

ج- برهان عدم تناهى: قطع نظر از مسأله علّت و معلول، خداوند وجودى است بى‌نهايت از هر نظر، بنابراين هيچ مكان و زمانى از او خالى نيست، (هرچند او مافوق زمان و مكان است) چرا كه اگر قبول كنيم زمان و مكانى از او خالى باشد دليل بر محدوديت او است.

بنابراين نامتناهى بودن او دليل بر حضور و احاطه او به همه جهان است، و يا به تعبير ديگر همه كائنات نزد او حاضراند.

مگر علم چيزى جز اين حضور مى‌تواند باشد؟

اصولًا موانع علم يا حجاب‌هاى مادى است و يا بُعد و دورى و فاصله و مسافت است. و مى‌دانيم هيچ‌يك از اين معانى در مورد خداوند وجود ندارد.

همان‌گونه كه در آغاز اين بحث گفته‌ايم در آيات بالا اشارات روشنى به اين دلايل عقلى وجود دارد كه از قدرت استدلال و منطق فوق‌العاده قرآن حكايت‌