پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦٨ - ٤ خير و شر در قرآن مجيد

غالب مانند نيش مار كه يك اسلحه دفاعى براى او است، و نسبت به انسان ممكن است مايه شر شود، و انسان به خدا از چنين موجودى پناه مى‌برد.

بعضى از مفسّران (شر) را در آيه فوق به معناى شيطان يا جهنّم يا انواع حيوانات موذى، يا انسان‌ها و شياطين زيان‌بخش، انواع بيمارى‌ها و درد و رنج‌ها و قحطى و انواع بلاها تفسير كرده‌اند. ولى همان‌گونه كه گفتيم آيه مفهوم عامى دارد و مى‌دانيم هيچ‌يك از اين امور شر مطلق يا شرغالب نيست چنانكه شرح آن در بحث‌هاى گذشته آمد، ولى با اين حال ممكن است مايه شر شوند كه انسان از شر آنها به خدا پناه مى‌برد.

و از اينجا پاسخ سؤال دوم نيز روشن مى‌شود كه تمام مخلوقات پروردگار خير است- يا خير مطلق يا خير غالب- و آنچه نام شر بر آن مى‌گذاريم يا جنبه عدمى دارد كه در مفهوم خلقت نمى‌گنجد و يا جنبه نسبى دارد يا امور وجودى هستند كه مايه عدم مى‌شوند مانند سموم كشنده كه در عين حال جنبه‌هاى درمانى زيادى نيز دارند.

به اين ترتيب تمام تعبيراتى كه در قرآن در زمينه خير و شر آمده است به روشنى تفسير مى‌شود، و پاسخ ايرادهاى مختلف ديگرى كه در اين زمينه شده از جمله ايرادهايى كه فخررازى از بعضى از ملاحده و ماديين نقل كرده و آنها را بدون جواب گذاشته نيز واضح گردد. [١]

[١]. تفسير فخر رازى، جلد ٣٢، صفحه ١٩٥.