پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٦ - قرآن و مصائب خود ساخته

حاصل مى‌شود، و اگر انسان اصول و قوانينى را كه خدا در عالم آفرينش و تكوين مقرر داشته رعايت كند، گرفتار آنها نمى‌شود.

ولى با اين حال نمى‌توان انكار كرد كه بخشى از بيمارى‌ها كه دامنگير افراد مى‌شود عوامل آن از قدرت او بيرون است، مانند تغييرات ناگهانى هوا كه برخلاف مقتضاى فصل ايجاد مى‌شود، و عده‌اى را گرفتار بيمارى‌هاى مختلف مى‌كند.

در مورد ساير مصائب و حوادث نيز همين تقسيم را مى‌توان مشاهده كرد، به همين دليل مى‌گوئيم آيه فوق گرچه به صورت عام است ولى نظر اصلى غالب موارد بوده است.

فخر رازى چون نتوانسته است اين مشكل را حل كند، سيئه را در آيه به معناى معصيت گرفته‌ [١] در حالى‌كه بسيار معناى ناموزونى است، چرا كه مفهوم آيه چنين مى‌شود «هر معصيتى دامن تو را بگيرد از ناحيه خود تو است» و اين از قبيل توضيح واضحات است، بنابراين سيئات مفهوم عامى دارد.

٢. در جاى ديگر مفاسدى را كه در پهنه خشكى‌ها و درياها به وجود مى‌آيد نتيجه اعمال مردم مى‌شمرد، و مى‌فرمايد ظَهَرَ الْفَسادُ فى الْبَرَّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ ايْدِى النّاسِ‌: «فساد، در صحرا و دريا بخاطر كارهايى كه مردم انجام داده اند آشكار شده است». [٢] و با توجّه به اين‌كه «الْفَسادْ» در آيه با الف و لام جنس ذكر شده، و در اينجا معناى عموم را مى‌رساند، نشان مى‌دهد كه مفاسدى كه در

[١]. تفسير فخررازى، جلد ١٠، صفحه ١٩٠.

[٢]. سوره روم، آيه ٤١.