پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٧ - رحمت واسعه الهى در احاديث اسلامى

هيچ‌گونه تفكر و انديشه ندارد. [١]

و آلوسى در روح المعانى مى‌گويد: به خاطر آن است كه حساب تمام خلايق را در كمترين مدت مى‌رسد، بى‌آن‌كه حساب كسى او را از حساب ديگرى مشغول دارد. [٢]

همين معنا را مفسّر بزرگ مرحوم طبرسى در مجمع البيان آورده است. [٣]

در احاديث اسلامى نيز تعبيرهاى جالبى در اين زمينه آمده است: در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌خوانيم: «همان‌گونه كه خداوند در يك زمان به همه بندگان روزى مى‌دهد در يك زميان نيز حساب همه آنها را رسيدگى مى‌كند» [٤]

و در حديث ديگرى مى‌خوانيم: «انَّهُ تَعالَى‌ يُحاسِبُ الْخَلائقَ كُلَّهُمْ فى مِقْدارِ لَمْحِ الْبَصَرِ»: «خداوند به حساب همه بندگان در يك چشم بر هم زدن مى‌رسد. [٥]

و در حديث ديگرى آمده است: «انَّهُ سُبْحانَهُ يُحاسِبُ جَمِيْعَ عِبادِهِ عَلَى مِقْدارِ حَلْبِ شاةٍ»: «خداوند حساب تمام بندگان را در زمان كوتاهى به اندازه دوشيدن يك گوسفند رسيدگى مى‌كند»! [٦]

مفسّران ديگر نيز كم و بيش همين تعبيرات را آورده‌اند. ولى حق اين است كه تعبيرات مفسّران هيچ‌كدام نمى‌تواند عمق واژه‌هاى فوق را بيان كند، در حقيقت‌

[١]. تفسير قرطبى، جلد ٤، صفحه ٢٤٤٣.

[٢]. روح‌المعانى، جلد ٧، ص ١٥٤.

[٣]. مجمع‌البيان، جلد ٢، صفحه ٢٩٨، ذيل آيه ٢٠٢ بقره.

[٤]. مجمع البيان، جلد ٢ صفحه ٢٩٨ ذيل آيه ٢٠٢ سوره بقره.

[٥]. همان مدرك.

[٦]. مجمع البيان، جلد ٣، صفحه ٣١٣ اين حديث در روح‌المعانى، جلد ٧، صفحه ١٥٤ نيز آمده است.