پيام قرآن

جلد چهارم

پيشگفتار

تفسير موضوعى چيست؟

چه مشكلاتى را با تفسير موضوعى مىتوان حل كرد؟

معرفت صفات جمال و جلال خداوند

راه پرفراز و پرنشيب!

هيچ چيز مثل او نيست!

1 نه تشبيه نه تعطيل

2 چرا خرد به كنه ذات و صفاتش نمىرسد؟

3 نفى تشبيه در روايات اسلامى

4 آيا اسماءِ خدا توقيفى است؟

نامهاى ويژه خداوند

اسماءِ حسنى و اسم اعظم

1 حقيقت اسماءِ حسنى چيست؟

2 عدد اسماءِ الحسنى و تفسير آنها

4 اسم اعظم الهى كدام است؟

تقسيم صفات خدا

علم نامحدود خداوند

خدا از همه چيز آگاه است

نيّات شما را مىداند

از نهان و آشكار با خبر است

كليدهاى غيب نزد او است

عالم الغيب است

همهجا حضور دارد

همهجا با شما است

خالق همه چيز آگاه از همه چيز است

اگر تمام درختان قلم شوند

اسرار پنجگانه نزد او است

پاسخ به دو سؤال

همه چيز در كتاب مبين است

ما به شما از شما نزديكتريم

1 تأثير علم خداوند در دو بُعد عرفان و تربيت

2 دلايل علم خداوند

3 علم خداوند حضورى است

4 نامتناهى بودن علم خدا

5 سؤالات مهم در مورد علم خداوند

6 علم خدا در روايات اسلامى

شاخههاى علم

1 و 2 خداوند سميع و بصير است

او شنوا و بينا است

او اعمال شما را مىبيند

او شنوا و دانا است

جهاد شما در برابر او است

او به شما نزديك است

دعاهاى شما را مىشنود

او بصير است

از حال بندگانش با خبر است

مشكلات آنها را مىبيند

پرندگانى كه بالاى سر شما صف كشيدهاند

1 مفهوم سميع و بصير در مورد خداوند

2 سميع و بصير در نهجالبلاغه و روايات اسلامى

3 اثر تربيتى ايمان به بينائى و شنوائى پروردگار

4 خداوند مدرك است

شاخه ديگرى از علم

3 خداوند حكيم است

قدرتش با حكمتش آميخته

تمام افعالش آميخته با حكمت است

او حكيم و خبير است

حكيمى است كه راه بازگشت را نشان داده

او حكيم و حميد است

او حكيمى است والا مقام

دستور جدائى نيز مطابق حكمت است

1 دليل بر حكمت خداوند

آثار تربيتى شناخت حكمت خداوند

شاخه ديگر علم

4 اراده و مشيّت خداوند

اراده او در همه چيز نافذ است

هيچ قدرتى جلو اراده او را نمىگيرد

او اراده كرد مستضعفان را يارى كند

او اراده كرده تكاليف بر شما آسان گردد

او هرچه بخواهد مىآفريند

در هر كار بگو به خواست خدا

وحى آسمانى به مشيّت او است

1 اراده خداوند از نظر دلايل عقلى

2 حقيقت اراده خداوند چيست؟

3 اراده تكوينى و تشريعى

4 اراده خدا در روايات اسلامى

2 قدرت بىپايان پروردگار

او بر هر كارى توانا است

هدف از آفرينش جهان معرفت قدرت او است

مرگ و حيات به دست او است

تطورات حيات دليل بر قدرت او است

مالكيت و قدرت

باز هم قدرت بر احياى مردگان

قدرت بر دگرگونى اقوام

قدرت او بر معاد

او در برابر هيچ چيز عاجز نيست

او بخشنده توانا است

دلايل قدرت بىپايان پروردگار

ازليّت و ابديّت خداوند

1 ازليّت و ابديّت خداوند از ديدگاه فلسفه

2 ازلى و ابدى بودن او در روايات اسلامى

خداوند حىّ و قيّوم است

ما به تو قائم چو تو قائم به ذات

1 حقيقت حيات

2 دلايل حيات او

صفات جلال خدا

همه تسبيح او مىگويند

بزرگترين گناهان تشبيه است!

1 و 2 نفى رؤيت و جسميّت

اين چشم ناب تماشاى جمال او ندارد

اى موسى عليه السلام خدا را به ما نشان ده!

بايد خدا را ببينيم!

1 چرا رؤيت خداوند محال است؟

2 منطق طرفداران رؤيت

3 روايات جالب نفى رؤيت خداوند

4 دلايل طرفداران رؤيت ظاهرى

5 خداوند جسم نيست

به هر طرف كه رو كنم، نگه به روى او كنم!

3 بىمحل است و در همهجا است

او همهجا با شماست!

از شما به شما نزديكترم!

او برتر از مكان و زمان است

2 خدا در چيزى حلول نمىكند

3 معناى حضور خدا در همهجا

5 لامكان بودن خدا در احاديث اسلامى

4 چرا به هنگام دعا دست به آسمان بر مىداريم؟

6 دستاويز مخالفان

7 صوفيه و مسأله حلول و اتحاد

صفات فعل

رحمت واسعه الهى در احاديث اسلامى

آرى او بهترين است

1 عالم مظهر اسماء و صفات او است

2 صفات ديگرى كه در زمره صفات فعل است

1 خداوند متكلم است

1 مقصود از كلام اللَّه چيست؟

3 تكلم در روايات اسلامى

ب- خداوند صادق است

دلايل صدق خداوند

آخرين سخن درباره صفات خدا

عدل الهى

خدا به هيچكس ستم نمىكند

خدا «ظلّام» نيست

چگونه ممكن است خوب و بد را يكسان قرار دهد؟

1 تاريخچه مسأله عدل

2 دلايل عقلى بر مسأله عدل

3 دو يادآورى لازم

4 بازگشت به دلايل عدل الهى

5 عدل در روايات اسلامى

6 دلايل منكران اصل عدالت

نقد و بررسى

پاسخ به مسأله حوادث ناگوار

1 پاسخ كوتاه و اجمالى

قرآن و پاسخ اجمالى مسأله آفات و بلاها

حوادث ناگوار در روايات اسلامى

پاسخ تفصيلى به پديدههاى ناگوار

1 فلسفه تفاوتها

2 مشكلات خود ساخته!

قرآن و مصائب خود ساخته

3 مصائبى كه مجازات الهى است

رابطه گناهان و بلاها در روايات اسلامى

4 مصائب بيدارگر

قرآن و مصائب بيدار كننده

حوادث بيدارگر در روايات اسلامى

5 آزمون به وسيله مشكلات!

قرآن و آزمونهاى دردناك

6 شناخت نعمتها در كنار مصائب

7 موقعيت خير و شر در جهان هستى

1 خير و شر چيست؟

2 آيا شرور جنبه عدمى دارد؟

3 خيراتى كه از «شرور» بر مىخيزد

4 خير و شر در قرآن مجيد

5 خير و شر در روايات اسلامى

دو سؤال مهم در زمينه عدل الهى

1 چرا عدل به عنوان يكى از اصول دين مطرح شده؟

2 آيا اين امور با عدل الهى تضاد دارد؟

آخرين سخن درباره عدل الهى

بازتاب عدل الهى در «اخلاق» و عمل»

پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١ - تفسير موضوعى چيست؟

[جلد چهارم‌]

پيشگفتار

تفسير موضوعى چيست؟

قبل از پاسخ اين سؤال لازم است سؤال ديگرى را مطرح كنيم و آن اين‌كه:

چرا قرآن به سبك موضوعى جمع‌آورى نشده؛ و شبيه كتاب‌هاى معمولى نيست؟ بلكه با تمام آنها تفاوت دارد.

پاسخ اين است كه: براى تهيّه كتاب‌هاى معمولى مؤلّف يا مؤلّفان، موضوعات مختلفى را كه در يك قدر جامع شريك‌اند در نظر مى‌گيرند، مثلًا بيمارى‌هاى مختلف كه همه آنها به مسأله سلامت انسان ارتباط دارد در علم طب در نظر گرفته مى‌شود. سپس مسائل مربوط به اين موضوعات را به فصول و ابواب مختلف تقسيم مى‌كنند (بيمارى‌هاى قلبى، بيمارى‌هاى عصبى، بيمارى‌هاى گوارشى، بيمارى‌هاى دستگاه تنفّسى، بيمارى‌هاى پوستى و بيمارى‌هاى ديگر).

بعد از آن هر فصل و هر باب را با توجّه به مقدّمات و نتايج آن مورد بررسى قرار مى‌دهند و به اين ترتيب كتابى به نام كتاب طب تدوين مى‌شود.

ولى قرآن هرگز چنين نيست، كتابى است كه در طول ٢٣ سال، با توجّه به نيازها و شرايط مختلف اجتماعى و حوادث گوناگون و مراحل مختلف تربيتى‌