ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٢٩ - ٧ - اوضاع عمومي در عهد دوم ١ - لزوم اطّلاع بر اوضاع عمومي براي فهم چگونگي ادوار فقه ٢ - حقيقت &#١٧١ حكومت مردم بر مردم &#١٨٧ در اسلام است ٣ - انطباق دو عصر از عهد دوم بر تمام زمان امويان و اوائل عباسيان

« ادع القوم ثلاثا فإن اجابوك ، و الَّا فقاتلهم فإذا ظهرت عليهم فابحها ثلاثا فكلّ ما فيها من مال او دابّة او سلاح او طعام فهو للجند ! ! . . » « مسلم بن عقبه با چنين فرمانى به مدينه رفته و در اواخر ماه ذو الحجه از سال شصت و سه ( ٦٣ ) واقعهء حرّه را بوجود آورده است . در اين واقعه بعد از كشته شدن پسر غسيل الملائكه و همهء فرزندانش و هم كشته شدن محمّد بن عمرو بن حزم انصارى [١] و كشته شدن عبد الله بن زيد بن عاصم و كشته شدن گروهى بسيار از مهاجر و انصار و از ديگر مردم مدينه [٢] كار به غلبه و پيروزى شاميان پايان يافته است .
« پس مسلم ، جان و مال و ناموس اهل مدينه را سه شبانه روز بر سپاهيان شام ، مباح ساخته و در اين سه شبانه روز سپاهيان شامى هر چه خواسته و توانسته‌اند ، از قتل نفوس و تاراج اموال و هتك نواميس و اعراض [٣] ، نسبت به مردم مدينه اعمال كرده‌اند .
« چون مدّت اباحه ( سه شبانه روز ) پايان يافته مسلم از مردم مدينه خواسته است كه با يزيد بدين عنوان بيعت كنند كه او را بنده‌اند ! ! و جان و مال و اهل ايشان به يزيد تعلَّق دارد كه هر گونه بخواهد در بارهء ايشان حكم دهد و عمل كند ! .
« مردم به ناچار و ناخواه اين گونه بيعت را پذيرفته و بر آن گردن نهاده‌اند و اگر كسى از آن سر پيچيده و گردن كشيده و گفته است « بر كتاب خدا و سنّت پيغمبرش بيعت

[١] ابن اثير نوشته است « فمر به مروان بن الحكم فقال : رحمك اللَّه ، رب السارية قد رأيتك تطيل القيام فى الصلاة إلى جنبها »
[٢] زهرى را از شمارهء كشتگان واقعهء حره پرسيده‌اند پاسخ داده است : « سبعمائة من وجوه الناس ، من المهاجرين و الانصار ، و وجوه الموالي . و ممن لا اعرف من حر و عبد ، و غيرهم عشرة آلاف »
[٣] گفته‌اند : « و وقعوا على النساء حتى حبلت الف امرأة فى تلك الايام من غير زوج » و هم در آن واقعه بسيارى از دوشيزگان مورد تجاوز قرار گرفته‌اند .