ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٦١٥ - ١١ - &#١٧١ زهّاد ثمانيه &#١٨٧ كه حسن بصري يكي از ايشان بشمار رفته است

ابو نعيم او را به عبارت :
« و منهم حليف الخوف و الحزن ، أليف الهمّ و الشّجن ، عديم النّوم و الوسن ، ابو سعيد ، الحسن بن ابو الحسن ، الفقيه الزّاهد . . » عنوان كرده و از آن پس از سخنان و خطب و نصائح و مكاتبات او با عمر بن عبد العزيز ، و غير وى و هم از روايات و احاديث او مقدارى زياد نقل كرده است ( حليه - جلد سيم - صفحه ٣١ - ١٦١ ) .
حسن خود شخصا مهموم و محزون مىبوده ، به طورى كه ابو نعيم به اسناد از ابراهيم بن عيسى يشكرى آورده كه گفته است :
« ما رأيت احدا اطول خوفا من الحسن و ما رايته قطَّ الَّا حسبته حديث عهد بمصيبة » ، و مردم را هم مهموم و محزون مىخواسته و در اين باب ابو نعيم كلمات و سخنانى زياد از وى آورده از آن جمله حزم بن ابو حزم گفته است :
حسن را شنيدم با سوگند شديد و غليظ مىگفت « ما يسع المؤمن فى دينه الَّا الحزن » حسن مىگفته است : « فضح الموت ، الدّنيا فلم يترك لذي لبّ فرحا » علقمة بن مرثد گفته است : « زهد به هشت تن [١] از تابعان پايان يافت كه حسن

[١] « زهاد ثمانيه » ، مانند « فقهاء سبعه » ، اصطلاح شده و مراد از ايشان اين هشت كسند : اويس قرنى ، ربيع بن خيثم ، هرم بن حيان و عامر بن عبد قيس ، كه زهد اين چهار نفر مورد اتفاق است چنان كه افضل بودن اويس از همه ، و بتعبير ممقانى « هم من اصحاب امير المؤمنين و هم زهاد اتقياء حقّا و صدقا » و چهار تن ديگر از ايشان ابو مسلم و مسروق و حسن بصرى و اسود بن يزيد مورد اختلافند ميان شيعه و سنى و به گفتهء ممقانى ، به استظهار از كشى و سيد داماد ، « انما كان زهدهم على طريق التدليس و التلبيس . » ابو نعيم در حليه چنين آورده است : « انتهى الزهد إلى ثمانية : عامر بن عبد اللَّه بن عبد قيس و اويس القرني و هرم بن حيان و الربيع بن خيثم و مسروق بن الاجدع و الاسود بن يزيد و ابو مسلم الخولانى و الحسن بن ابى الحسن البصرى »