ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٨٦٥ - ٣ - از طبقه سيّم قاضي أبو حامد مروروذي ، قفّال مروزي و ٤ - از طبقه چهارم قاضي أبو محمّد اصطخري ، أبو حامد اسفرايني و ٥ - از طبقه پنجم قاضي أبو الحسن بندنيجي و قاضي أبو العباس أبيوردي و عده ديگر كه از شاگردان أبو حامد اسفرايني و برخي از استادان أبو اسحق شيرازي بوده اند
و ابو بكر احمد بن ابراهيم بن اسماعيل بن عباس اسماعيلى [١] كه جامع ميان فقه و حديث و دنيا و دين بوده و كتاب صحيح تصنيف كرده و ابو سعيد ، پسرش ، و فقيهان گرگان از او فقه گرفتهاند و به سال سيصد و هفتاد و اندى ( ؟ ٣٧٠ ) در گرگان در گذشته است .
و ابو الحسن محمد بن على بن سهل ماسرجسى [٢] كه نزد ابو اسحاق مروزى فقاهت آموخته و با او بمصر رفته و در نيشابور تدريس مىكرده و فقيهان نيشابور از او فقه گرفتهاند و ابو الطيّب طبرى نيز از وى به فقاهت رسيده . ماسرجسى به سال سيصد و هشتاد و سه ( ٣٨٣ ) وفات يافته است .
و ابو على زجاجى طبرى كه از اصحاب ابو العباس بن القاص بوده و فقيهان آمل از او علم گرفته و شيخ و استاد ابو اسحاق شيرازى و قاضى ابو الطيب طبرى نزد وى درس خوانده . كتاب زيادة المفتاح از تأليفات زجاجى است .
[١] ابن اثير در « اللباب » چنين افاده كرده است « اين نسبت ، به گروهى است كه نامشان اسماعيل بوده كه از ايشان است ابو بكر احمد بن ابراهيم بن اسماعيل بن امام مردم جرجان كه غره ماه رجب از سال سيصد و نود و يك ( ٣٩١ ) به سن نود و چهار سال در گذشته است و ائمهء اسماعيليه در بخارا مشهورند و اما فرقهء اسماعيليه گروهى از باطنيه هستند كه به محمد بن اسماعيل بن جعفر الصادق انتساب دارند »
[٢] « بفتح الميم و السين المهملة و سكون الراء و كسر الجيم و السين الثانية » به گفتهء ابن اثير نسبت به « ماسرجس » جد ابو على حسن بن عيسى بن ماسرجس نيشابورى ماسرجسى كه بدست عبد اللَّه مبارك آيين نصرانى را رها كرده و بدين اسلام در آمده و در راه علم رحلت كرده و به ملاقات شيوخ رسيده از ابن مبارك و وكيع و ابن عيينه و غير ايشان حديث شنيده و بخارى و مسلم و احمد حنبل و غير اينان از وى روايت كردهاند . گروهى بسيار از اولاد و اعقابش به اين نسبت انتساب يافتهاند كه از آن جمله است ابو الحسن محمد بن على بن سهل بن مصلح ماسرجسى كه از فقهاء شافعى و امام و اعلم در مذهب و فروع مسائل است در خراسان و عراق و حجاز فقه آموخته و با ابو اسحاق مروزى مصاحبت داشته و به سال سيصد و هشتاد و چهار ( ٣٨٤ ) به سن هفتاد و شش سال در گذشته است .