ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٧٩ - ١٠ - هشام ( ابن عبد الملك ) ١ - بي اطّلاعي هشام از احكام دين ٢ - مجازاتهاي غير ديني ٣ - گرفتن ١٧١ جزيه ١٨٧ از مسلمين ٤ - كشتار فجيع عامل خليفه در خراسان ٥ - كشتن هشام غيلان جبرى مذهبرا
آنگاه بسر كرده ، كرمانى ، نوشته است بقيهء مخالفان را كه نفرستاده بوده و گرفتار او بودهاند سه بخش و با ايشان چنين معامله كند ! : يك سيم از آنان را بدار بياويزد يك سيم ديگر را دستها و پايشان را از تن جدا كند بخش سيم را تنها دستهايشان را قطع كند .
كرمانى سر كرده و سردار اسلامى دستور اسد را اجراء كرده ، كسانى كه كرمانى كشته و بدار آويخته چهار صد تن بودهاند .
قطع دست و پا ، به اين طريق ، و بريدن زبان و كور كردن چشم در اين گونه موارد كه در فقه اسلامى موضعى ندارد و بر خلاف شرع و دين است و از زمان معاويه [١] ، در اسلام
[١] ابن اثير ( جلد سيم الكامل - صفحه ٢٥٥ - ) در چگونگى قتل عروة بن اديه اين مضمون را ، كه طبرى هم آورده ، گفته است : « ابن زياد در اسب دوانى كه او را بوده حضور يافت و به انتظار رسيدن اسبهاى مسابقه نشسته بود . عروه ، كه با گروهى از مردم در آنجا بودند ، به اندرز و پند ابن زياد پرداخت و در جمله اين آيه را بر او خواند * ( « أَ تَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ وَتَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ وَإِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ » ابن زياد به گمان اين كه گروهى از ياران عروه او را همراهند متعرض وى نشد و برخاست و سوار شد و اسبدوانى را تا پايان نايستاد و رفت . از آن پس عروه را گرفت و فرمان داد تا دو دست و دو پايش را جدا كردند آنگاه دختر عروه را بخواست و او را هم بكشت ! » ابن اثير ( در همان جلد و همان صفحه ) در قضيهء بثجاء اين مضمون را آورده است : « بثجاء زنى از قبيلهء بنى يربوع « و كانت من المجتهدات » و زنى عابده بود بد رفتارى و ستمگرى و نابكارى ابن زياد را به مردم ياد آورى مىكرد . ابن زياد ، دستگيرى و كشتن او را در صدد بود بثجاء را گفتند : خود را پنهان كن . گفت : مىترسم براى خاطر من ديگرى گرفتار گردد . عاقبت آن زن گرفتار ابن زياد شد و به فرمان او دو دست و دو پاى زن بىچاره جدا گرديد » . شيخ عبد الوهاب نجار كه از « استادان بزرگ جامع ازهر » و مصحح كتاب « الكامل » است در اين موضع از كتاب چند سطرى بدين مضمون ، الكامل را تعليقه زده : « اين كار را كه ابن زياد در بارهء بثجاء و عروه كرده مثله ايست بسيار زشت كه بر نفسى خبيث دلالت دارد . خدا ، معاويه را كه فاسقانى مانند ابن زياد را بر مسلمانان مسلط و حكمروا ساخته تا ايشان را به بدترين و سختترين عذابها آزار دهند باز خواست و مجازات خواهد كرد »