ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٧ - ٢ - زنان صحابيه ١ - فاطمه زهرا ( ع ) ١ - عصمت فاطمه ٢ - قضيه فدك ٣ - مباحث فقهي مسئله فدك ٤ - خطبه فدك ٥ - سهم ذى القربى ٦ - احتجاج فقهي فاطمه بر سهم ذى القربى

با او است » و هم امّ ايمن كه روايت معروف از پيغمبر بمفاد « امّ ايمن از اهل بهشت است » ( و هم حسنين كه بحسب روايات متظافره و مستفيض ، دو سرور اهل بهشتند ) به نفع فاطمه ( س ) شهادت داده‌اند ليكن اين بيّنه ، با اين كه به موازين فقهى نبايد از متصرف خواسته شود ، مورد قبول خليفه قرار نگرفته به اين بهانه كه على ( ع ) ذو نفع است ! و امّ ايمن زن است ( حسنين هم صغير ) و بهر حال با شهادت يك زن و يك مرد بيّنه ، تحقق نمىيابد ( بحسب برخى از روايات - از طرق شيعه - اسماء بنت عميس زن خليفهء اول هم شهادت داده و شهادت او نيز به عذر دوستى وى با جعفر طيّار مورد توجّه واقع نگرديده است ! ) بارى بهر جهت ، شايد فاطمه ( س ) پس از اين كه ملك از تصرفش خارج شده و بيّنه اش پذيرفته نگرديده از راه دعوى ارث پيش آمده و خواسته است از اين راه هم ، اگر بشود ، حق خود را حفظ كند در اين هنگام خليفه بحديث « نحن معاشر الأنبياء لا نورث » كه به تصريح مورّخان از اهل سنّت ، راوى آن تنها خود خليفه است ، استناد جسته و در حقيقت آيات منصوصهء مورد استناد فاطمه ( س ) را به خبر ( آن هم خبر واحد ) تخصيص داده و عمومات را بدين وسيله مخصوص ساخته است .
استدلال فاطمه ( س ) در اين خطبه به اين مسألهء فقهى و اصولى ناظر است .
در اين موضوع روشن كردن مسألهء فدك از جنبهء تاريخى و فقهى و تحقيق اجتهادى در بارهء آن از اين جهات ، منظور نيست بلكه منظور نقل استدلالى است فقهى يا بتعبير ديگر تفقّهى است كه در همان آغاز عهد اوّل ، عهد صحابه ، به عمل آمده و شايد نخستين بحث مهمّ فقهى در آن عهد و در آن زمان بوده است .
موضوع ديگر كه باز از لحاظ فقهى و تاريخ ادوار فقه در ترجمهء فاطمه زهرا ( س ) دختر پيغمبر ( ص ) به جا است كه در اينجا ياد و مورد توجه گردد موضوع مطالبهء سهم « ذو القربى » مىباشد .
ابن ابى الحديد ( بنقل علَّامهء مجلسى - جلد ششم بحار ) اين مضمون را گفته است :