ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٣٠ - ٧ - اوضاع عمومي در عهد دوم ١ - لزوم اطّلاع بر اوضاع عمومي براي فهم چگونگي ادوار فقه ٢ - حقيقت &#١٧١ حكومت مردم بر مردم &#١٨٧ در اسلام است ٣ - انطباق دو عصر از عهد دوم بر تمام زمان امويان و اوائل عباسيان

مىكنم » مانند عبد الله بن ربيعة بن اسود و محمّد بن ابى جهم بن حذيفه به فرمان مسلم سرش را از تن جدا كرده‌اند .
سيوطى در تاريخ الخلفاء ( صفحه ٢٠٩ ) اين مضمون را آورده است :
« و در سال شصت و سه ( ٦٣ ) يزيد را خبر دادند كه اهل مدينه او را خلع كرده‌اند پس سپاهى انبوه از شاميان بدانجا گسيل داشت و به ايشان دستور داد كه پس از قتال و قتل مردم مدينه رهسپار مكَّه شوند و كار عبد الله زبير را يكسره سازند و او را از ميان بردارند .
« پس واقعهء حرّه ، كه چه دانى آن واقعه چيست ؟ رخ داد .
« حسن بصرى از اين واقعه ياد كرده و چنين گفته است :
« به خدا سوگند نزديك به اين بود كه حتّى يك تن از مردم مدينه رهايى و نجات پيدا نكند . گروهى از صحابهء پيغمبر ( ص ) و گروهى از غير صحابه در آن واقعه كشته شدند و مدينه به يغما رفت و اموال مردم غارت شد و از هزار دوشيزه ازالهء بكارت گرديد انّا للَّه و انّا اليه راجعون . پيغمبر صلَّى الله عليه و سلَّم گفت :
« من اخاف اهل المدينة اخافه الله و عليه لعنة الله و الملائكة و الناس اجمعين » اين حديث را مسلم روايت كرده است » .
ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغة ( جلد اوّل - صفحه ٣٠٦ - ) اين مضمون را آورده است :
« چون سپاه حرّه به سركردگى مسلم بن عقبهء مرّى به مدينه در آمد سه شبانه روز به فرمان مسلم مدينه اباحه شد پس اهل آن را مانند قصّاب كه با گوسفندان معامله مىكند از دم شمشير گذراندند به طورى كه قدمها در خون فرو مىرفت ! « ابناء مهاجران و انصار و ذريّه اهل بدر را بىدريغ از دم تيغ گذراند و كسانى از صحابه و تابعان را ، كه از كشته شدن رهايى يافته بودند مجبور ساخت كه بدين عبارت بيعت كنند عبد قنّ ( بنده‌اى كه از پدر و مادر بنده زاده باشد ) امير المؤمنين ، يزيد بن معاويه هستند ! !