با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٨٨ - داورى ميان محدث نورى و قاضى طباطبايى

آنچه را كه شهيد قاضى در صدد نتيجه‌گيرى آن است مى‌توان چنين خلاصه كرد: از اينكه مى‌گويد: «من ده روز است كه او را ديده‌ام» فهميده مى‌شد كه او ٣٨٠ فرسخ را ده روزه پيموده است.

چكيده نتيجه‌گيرى شهيد قاضى طباطبايى‌

از همه اينها به دست مى‌آيد كه حركت در طى ده‌روز امكان‌پذير است و آنچه محدّث نورى نوشته استبعادى بيش نيست؛ و شواهد تاريخى موجود اين امكان را ثابت مى‌كند.

خلاصه كلام آنكه نوشته سبط ابن جوزى درست است كه مى‌گويد: آنان كوفه را در پانزدهم محرّم به سوى شام ترك گفتند. آنان در اوّل صفر به شام رسيدند و حدود هجده روز در آنجا ماندند. سپس در مدت هشت يا ده روز به كربلا رفتند و توانستند كه در بيستم صفر- اربعين- به كربلا باز گردند و به آنجا وارد شوند- و اين مطلبى است كه در صدد اثبات آن هستيم.

سپس در پاسخ دلايل طرف مقابل مى‌گويد: اما درباره مسأله كسب اجازه پسر مرجانه از يزيد و بازگشت پيك نزد وى كه بيست روز وقت نياز دارد و يك ماه ماندنشان در شام- كه محدّث نورى آن را نوشته و بر پايه آن بازگشت در اربعين را نفى كرده است- بايد گفت:

اوّل اينكه قاصد مى‌تواند در مدّت حدود سه روز برسد- چنانكه ذكر آن در خبر بسر بن ارطاة گذشت.

دوم اينكه كسب اجازه به وسيله كبوتر نامه‌بر انجام شده باشد؛ و اين ممكن است، زيرا نخستين كسى كه كبوتر را به اين مقصود به كار گرفت نوح پيامبر و سپس سليمان و همچنين ايرانيان بودند. بنابر اين استفاده آن در آن روزگار مرسوم بوده است.

سوم اينكه هيچ دليل معتبرى براى يك ماه ماندن آنها در شام وجود ندارد. بلكه تاريخهاى معتبر آن را چند روز- هشت تا ده روز- دانسته‌اند.

نيز گفته است: وانگهى ميان علماى اماميه مشهور است كه سر مطهّر در اربعين نخست به وسيله امام زين العابدين (ع)، به پيكر مطهر ملحق شد؛ و مجلسى، شهرت اصحاب را پيرامون بازگشت اهل بيت (ع) در بيستم صفر نقل كرده است.