٤. واژه قتلگاه ناظر به محلّ شهادتشان مى‌باشد و اين اعم از آن است كه قبل از دفن اجساد مطهر يا بعد از دفن باشد. در اينجا از اين جنبه ابهام وجود دارد. چرا كه اگر پيش از دفن پيكرهاى پاك بوده باشد، عنوان زيارت قبور بر آن صدق نمى‌كند؛ و بنابراين وضعيّت او نيز همانند وضعيّت بنى اسد است كه- بنا بر نقل- در كار تدفين شهيدان شركت جستند، و از آنان به عنوان نخستين زائر ياد نمى‌شود.

٥. در برخى نقل‌ها آمده است كه سليمان در ضمن ابياتش گفت:

بدانيد كه كشته خاندان هاشم در كربلا گردن‌هاى قريش را زير پا گذاشت و ذليل كرد.

پس عبدالله بن حسن بن حسن (ع) به او گفت: واى بر تو، چرا نگفتى: گردن‌هاى مسلمانان را زير بار گذاشت و ذليل كرد. [١]

وقتى كه مى‌دانيم كه عبدالله بن حسن (ع) در روز سوّم (پس از شهادت امام (ع)) در كربلا حضور نداشت؛ مفهومش اين است كه وى اين اشعار را بعدها سروده است. مگر اينكه گفته شود؛ كه سليمان آنچه را پيشتر سروده بود، بعدها تكرار كرد و عبد الله بن حسن مثنى به او اعتراض نمود.

خلاصه اينكه نمى‌توانيم سليمان را به عنوان نخستين زائر قبر حسين (ع) معرفى كنيم.

آرى، شايد بتوان گفت كه او نخستين شاعرى بود كه پس از شهادت آن حضرت برايش مرثيه سرايى كرد و با اين كار شرافتى انكار ناپذير كسب نمود. به ويژه كه در آن روزگار ترسناك، ظلم و ستم بر مردم چيره بود. از اين رو اهميّت نقل ابو الفرج اصفهانى روشن مى‌شود كه- پس از نقل آن ابيات- مى‌گويد: «گروهى از شاعران متأخّر براى حسين (ع) مرثيه سرايى كرده‌اند. اما از پيشينيان مرثيه‌اى به ما نرسيده است، چرا كه شاعران، از بيم بنى اميه جرأت انجام چنين كارى را نداشتند» [٢].

بنابراين عنوان نخستين زائر تنها بر مردى شريف و عارفى كامل يعنى صحابى بزرگ و برجسته، جابر بن عبد الله انصارى- رضوان الله عليه- منطبق است كه به منظور زيارت قبر سيد الشهدا (ع) از مدينه به كربلا رفت. بسيارى از علما تصريح كرده‌اند كه او

[١] . الطبقات، ص ٩٢ (ترجمة الامام الحسين (ع) و مقتله)؛ تذكرة الخواص، ص ٢٧٢.

[٢] . مقاتل الطالبيين، ص ١٢١.