گرفت كه با آنها نجنگد و از در مصالحه در آيد. او خطاب به مردمش گفت: به خدا سوگند اگر نصف درآمد شام را به آنان بدهيد و نصف ديگر را بگيريد و در كوه‌هاى روم استوار بمانيد، براى شما بسيار بهتر از آن است كه به خاطر شام بر شما چيره شوند و در كوه‌هاى روم با شما سهيم گردند. او پس از مشاهده نافرمانى و سرپيچى مردم، برادرش تيودورا را به فرماندهى ديگر اميران گماشت و آنان را گسيل داشت. نخستين جنگ ميان مسلمانان و روميان در سال ١٢ هجرى در يكى از روستاهاى غزه، به نام دائن روى داد.

اين جنگ ميان مسلمانان و بِطْريق غزه بود. طرفين به سختى پيكار كردند و روميان شكست خوردند و يزيد بن ابى سفيان در پى دستگيرى آن بِطْريق برآمد ... و شش تن از فرماندهان روم به وى پيوستند ... روميان به دست مسلمانان شكست خوردند ... اما ابو عبيده با آنان مصالحه كرد و خالد بن وليد با آنها جنگيد ... تا آنكه مسلمانان همه سرزمين حوران را فتح كردند و در سال ١٣ هجرى بر آن چيره شدند. مهمّ‌ترين جنگى كه روميان به سختى در آن شكست خوردند و شكست خوردگانشان به شمال پيوستند، جنگ يرموك [١] بود. اين جنگ سرنوشت ساز راه چيره شدن مسلمانان بر قدس و دمشق و توابع آن را هموار ساخت. پس از آن، مسلمانان بر حمص، حماة و حلب و ديگر شهرهاى اطراف چيره شدند. در همان حال كه خالد قصد پيروزى و استيلا را داشت، پيك خبر مرگ ابوبكر و خلافت عمر و امارت ابو عبيده بر همه شام و عزل خالد را براى وى آورد. خالد نامه را از او گرفت و در تركش خود نهاد و كسى را بر پيك گماشت تا براى جلوگيرى از تضعيف روحيه مردم اين خبر در ميانشان پخش نشود. ابو بكر ده شب پيش از فتح يرموك مرد. و پس از آنكه روميان به طور كامل شكست خوردند و پانزده ماه پس از به خلافت رسيدن عمر بن خطاب، جنگى در «فحل» اردن در گرفت.

پس از پيروزى مسلمانان بر يرموك، هرقل كه براى جشن آزادى صليب در بيت المقدس به سر مى‌برد، به انطاكيه رفت و روميان و اهل جزيره را به جنگ فرا خواند. به اين منظور مردانى را از نزديكان و افراد مورد اعتمادش نزد آنان فرستاد. پس از آن، روميان در «فحل» با مسلمانان درگير شدند. اينان نيز به سختى با آنان جنگيدند تا پيروز شدند.

[١]. نام نهرى است.