وارد دمشق شدند» و الحاق سر شريف به جسد مطهّر، طبق نقل ناسخ، در بيستم ماه صفر و در اربعين دوم بوده است. كسى كه معتقد به قول دوم است مى‌گويد: ماندن اهل بيت (ع) در كوفه به گونه اختصار نبود. از شهرها، سرزمين‌ها و روستاها گذشتند و ده روز در نزديكى ميافارقين، سه روز در نصيبين و سه روز در بيرون شام توقّف كردند، كه با مدّت توقّفشان در زندان كوفه و غيره نزديك بيست روز مى‌شود. پس چگونه در بيستم صفر سال نخست كه شهادت در آن واقع شد، رسيدند، خدا بهتر مى‌داند. بنا هم بر اين نبود كه حركت و آمدنشان از شام به كربلا به طريق اعجاز صورت پذيرد. بنابر اين من در اين مسأله از توقف كنندگان هستم. اما مشهور نزد عوام الناس در سال نخست است، با آنكه از ظاهر شمارى از تواريخ برمى‌آيد كه دوران توقفشان در شام از يك ماه كم‌تر نبوده است». [١]

برخى از علما بازگشت در اربعين اول را از اساس نفى كرده و به طور جدّ آن را بعيد شمرده‌اند؛ كه از جمله اينهايند:

١. سيّد بن طاووس؛ وى در اقبال الاعمال گويد: من در كتاب مصباح خواندم كه حرم حسين (ع) همراه سرورمان على بن الحسين (ع) در روز بيستم صفر به مدينه رسيدند. در غير مصباح يافتم: «آنان در راه بازگشت از شام در روز بيستم صفر به كربلا نيز رسيدند».

اين هر دو بعيد مى‌نمايد، چرا كه ابن زياد طىّ نامه‌اى به يزيد ماجرا را برايش نوشت و براى بردنشان اجازه گرفت؛ و تا رسيدن پاسخ آنها را نفرستاد. اين خود نيازمند حدود بيست روز يا بيشتر است. زيرا نقل شده است كه وقتى آنها را به شام برد، مدّت يك ماه را در جايى كه آنان را از سرما و گرما حفظ نمى‌كرد بودند. صورت قضيه نيز اقتضا مى‌كند كه رسيدنشان به كربلا يا مدينه بيش از چهل روز طول كشيده باشد. اما اينكه به آنها اجازه بازگشت به كربلا داده باشند، امكان دارد، ولى در روز بيستم صفر به آنجا نرسيدند. چرا كه بنا بر نقل، آنها و جابر بن عبدالله انصارى همزمان رسيدند. در حالى كه اگر جابر از حجاز براى زيارت آمده باشد، رسيدن خبر به آنجا و آمدن وى، خود بيش از چهل روز طول مى‌كشد. بر فرض اينكه جابر از حجاز، يا كوفه يا جايى ديگر رسيده باشد نيز قضيه به همين صورت است. [٢]

[١] . مقتل الامام الحسين (ع)- نسخه خطى- ص ٢٨٥ (جلد اول اين كتاب با تحقيق نويسنده به چاپ رسيد).

[٢] . اقبال الاعمال، ص ٥٨٩.