پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٩ - شرح و تفسير نكات دقيقى درباره صفات خدا

است لطيف و ماوراى ماده با جسم خاكى پيوند داده و موجودات مختلف را در كنار يكديگر قرار داده است، همان‌گونه كه در تركيب بدن انسان و جانوران و گياهان ديده مى‌شود كه ده‌ها فلز و شبه فلز در كنار هم قرار گرفته و تركيبى بديع به وجود آورده‌اند.

جالب اينكه در ميان دو ضدّ؛ مانند قطب مثبت و منفى الكتريسيته، جاذبه و كشش قرار داد، و در ميان دو الكتريسيته يكسان؛ مانند دو مثبت يا دو منفى، دافعه قرار داده است.

در ميان جنس نر و ماده به‌طور طبيعى جاذبه و در ميان دو هم جنس دافعه قرار داده است.

به اين ترتيب امام عليه السّلام به چهار بخش از موجودات جهان اشاره كرده است كه بخشى از آنها متضادّند؛ مانند نور و ظلمت و روح و جسم، و بعضى متباينند؛ مانند انواع گياهان و جانداران كه در عين تباين تضادّى هم با يكديگر ندارند. خداوند در ميان همه اينها الفتى ايجاد كرد.

قسم سوم آنهايى هستند كه از هم دورند و خداوند آنها را به يكديگر نزديك مى‌كند؛ مانند همسرانى از دو قوم جداى از يكديگر كه بر اثر عشق و محبّت به هم نزديك مى‌شوند.

قسم چهارم امورى هستند كه ذاتا به يكديگر نزديكند؛ ولى خداوند در تدبير جهان آنها را از هم دور مى‌سازد؛ مانند كرات منظومه شمسى كه طبق نظريه معروف، روزى همه در كنار هم بودند اما خداوند آنها را از هم جدا كرد و منظومه شمسى را به وجود آورد.

يا اينكه اجزاى تركيبى و برگهاى گياهان بعد از خشكيدن از يكديگر جدا مى‌شوند و تبديل به عناصر فعّالى براى پرورش درختان و گياهان ديگر مى‌گردند، همچنين گاه قطعات ابر را از مناطق مختلف با فرمانى كه به بادها مى‌دهد به هم پيوند مى‌زند و باران‌هاى حيات‌بخش نازل مى‌كند و به بادهاى ديگر فرمان مى‌دهد كه آنها را از هم متلاشى كنند و به جاهاى ديگر بفرستند.

آرى! ربوبيّت و تدبير او چنين اقتضا مى‌كند كه گاه جمع بين ضدّين كند و گاه‌