پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٢ - شرح و تفسير نقش پيامبران در هدايت امتها

فراهم ساخته به آنان گوشزد كنند. او را آن‌گونه ستايش مى‌كنم كه از بندگانش خواسته است. او براى هرچيز اندازه‌اى قرار داده و براى هراندازه‌اى سرآمدى و براى هرسرآمدى حساب دقيقى تعيين كرده است.

شرح و تفسير نقش پيامبران در هدايت امتها

قابل توجه اين كه «ابن ابى الحديد معتزلى» هنگامى كه به اين خطبه مى‌رسد سخت تحت تأثير فصاحت و بلاغت آن قرار مى‌گيرد. سپس به مقايسه آن با يكى از بهترين خطبه‌هايى كه نويسنده معروف عرب (ابن ابى الشحماء عسقلانى) ايراد كرده مى‌پردازد. و ضعفهاى آن خطبه را در برابر اين خطبه امير مؤمنان عليه السّلام روشن مى‌نمايد، و نتيجه مى‌گيرد كه چنين عباراتى جز از مثل على عليه السّلام صادر نمى‌شود. وى متعصبانى را كه گاه مى‌كوشند خطبه‌هاى نهج البلاغه را به غير امام نسبت دهند سخت نكوهش مى‌كند و آنها را پيروان هواوهوس مى‌شمرند. [١]

به هرحال امام عليه السّلام در آغاز اين خطبه مى‌فرمايد: «ستايش مخصوص خداوندى است كه بدون اينكه ديده شود شناخته شده است و بى‌هيچ زحمت و مشقّتى آفريدگار است. با قدرت خويش مخلوقات را آفريد و با عزّتش گردنكشان را بنده خود ساخت و با جود و سخايش بر همه بزرگان برترى جست»؛ (الحمد للّه المعروف من غير رؤية، و الخالق من غير منصبة [٢]. خلق الخلائق بقدرته، و استعبد الأرباب بعزّته، و ساد العظماء بجوده).

بى‌شك رؤيت و مشاهده، ويژه جسمانيات است و خداوند برتر و بالاتر از آن است كه‌

[١]. شرح ابن ابى الحديد، جلد ١٠، صفحه ١٢٦.

[٢]. «منصبة» مصدر ميمى از ريشه «نصب» بر وزن «غضب» به معناى تعب و خستگى است. مصدر در اينجا معناى اسم مصدرى دارد.