در ادامه اين سخن، امام نتيجه‌گيرى مى‌كند و مى‌فرمايد: «پس نبايد هيچ‌كس به آنچه (در راه خدا) پرداخته دلبستگى داشته باشد و از اداى آنچه داده است بسيار تأسف بخورد»؛ (فلا يتبعنّها أحد نفسه، و لا يكثرنّ عليها لهفه‌ [١]).

آرى! مردم دو گروهند؛ گروهى زكات و ساير صدقات خود را با نهايت خشنودى در راه خدا مى‌دهند و به مضمون‌ «إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً» [٢] همه عشق و علاقه آنها متوجه جلب رضاى پروردگار است؛ نه انتظار سپاسگزارى دارند و نه پاداش و جزايى از گيرندگان مى‌طلبند؛ ولى گروه ديگرى به سختى جان كندن، زكات را از خود جدا مى‌كنند و پيوسته دلشان نگران آن است و گاه و بى‌گاه مى‌گويند فلان مالى را كه براى زكات داديم چقدر خوب و مرغوب بود و چه اندازه براى آن زحمت كشيده بوديم و اگر امروز در دست ما بود چنين و چنان مى‌شد. اين گروه، مصداق همان چيزى هستند كه امام عليه السّلام در عبارت بالا فرموده است. اكنون ببينيم امام پيامدهاى منفى آن را چگونه بيان مى‌كند، مى‌فرمايد: «زيرا آن‌كس كه بدون طيب خاطر به اميد دريافت چيزى كه برتر از آن است آن را بپردازد او نسبت به سنّت پيامبر، جاهل، و از گرفتن پاداش مغبون شده است، در عمل گمراه و پشيمانى او طولانى خواهد بود»؛ (فإنّ من أعطاها غير طيّب النّفس بها، يرجو بها ما هو أفضل منها، فهو جاهل بالسّنّة، مغبون الأجر، ضالّ العمل، طويل النّدم).

در تفسير جمله‌ «يرجو بها ما هو أفضل منها» جمعى از شارحان نهج البلاغه گفته‌اند:

منظور اين است كه انسان باايمان در اداى زكات و ساير قربات حتّى انتظار بركت مال و برخوردارى از مواهب بيشتر الهى را نداشته باشد، بلكه تنها رضا و خشنودى خدا را در نظر بگيرد؛ ولى اين تفسير با تعبير «جاهل بالسنّة» و «ضالّ العمل» سازگار نيست، زيرا از روايات اسلامى به خوبى استفاده مى‌شود كه انتظار فضل و عنايت الهى در اين‌گونه موارد

[١]. «لهف» به معناى غصّه، تأسف، اندوه و افسوس است.

[٢]. دهر، آيه ٩.