پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٢ - شرح و تفسير آماده سفر آخرت باشيد

(فارعوا عباد اللّه ما برعايته يفوز فائزكم، و بإضاعته يخسر مبطلكم‌ [١]).

روشن است كه اين تعبير گوياى امام، اشاره به تقوا و عمل صالح است كه رعايت آن سبب رستگارى و پشت كردن به آن سبب زيان و خسران است. همان‌گونه كه در قرآن مجيد مى‌فرمايد: « «وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَخْشَ اللَّهَ وَ يَتَّقْهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ» هركس خدا و پيامبرش را اطاعت كند و از خدا بترسد و از مخالفت فرمانش بپرهيزد آنها رستگاران واقعى هستند». [٢]

در ادامه اين سخن، از كوتاهى عمر انسان و عدم اعتماد به بقاى عمر و ابهام حاكم بر لحظه تحقق موت سخن مى‌گويد و همه را به شتاب براى اندوختن اعمال صالح دعوت مى‌كند و مى‌فرمايد: «با اعمال صالح بر مرگ خود پيشى بگيريد، زيرا شما در گرو كارهايى هستيد كه از پيش فرستاده‌ايد و به سبب اعمالى كه در گذشته انجام داده‌ايد جزا داده مى‌شويد»؛ (و بادروا آجالكم بأعمالكم؛ فإنّكم مرتهنون بما أسلفتم، و مدينون‌ [٣] بما قدّمتم).

چه تعبير زيبايى است (تعبير به رهن و دين) نسبت به گناهان پيشين؛ گويى گناهان به صورت وامى به گردن انسان مى‌افتد و همه وجود، به منزله رهن در برابر اين وام گروگان است كه تا توبه نكند و با اعمال صالح جبران ننمايد همچنان گرفتار آن است.

قرآن مجيد مى‌فرمايد: « «كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ» هركس گرو اعمال خويش است». [٤]

در حديث معروف نبوى (خطبه شعبانيه درباره اهميّت ماه مبارك رمضان) مى‌خوانيم: «أيّها النّاس إنّ أنفسكم مرهونة بأعمالكم ففكّوها باستغفاركم؛ اى مردم‌

[١]. «مبطل» از ريشه «بطلان» به معناى بيهوده‌گرا و كسى است كه در صدد ابطال حق است.

[٢]. نور، آيه ٥٢.

[٣]. «مدينون» از ريشه «دين» به معناى جزا گرفتن است و «مدينون» به كسانى گفته مى‌شود كه به سبب كارى كه انجام داده به آنها جزا داده مى‌شود.

[٤]. مدثر، آيه ٣٨.