پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٨ - شرح و تفسير عوامل پيروزى مؤمنان پيشين

محبّتش و تحمّل ناراحتيها را به جهت خوف و خشيتش در آنها مشاهده كرد. در اين هنگام گشايشى از تنگناهاى بلا براى آنان فراهم ساخت؛ ذلّت را به عزّت، و ترس و ناامنى را به امنيّت مبدّل كرد و آنها زمامداران فرمانروا و پيشوايان برجسته شدند و آن‌قدر لطف و كرامت الهى شامل حالشان شد كه هيچ‌كس فكر آن را هم درباره آنان نمى‌كرد.

شرح و تفسير عوامل پيروزى مؤمنان پيشين‌

با توجه به اينكه موضوع اصلى اين خطبه مبارزه با كبر و غرور و تعصبهاى منفى است و در فصل سابق امام عليه السّلام توجه مخاطبان خود را به احوال امتهاى پيشين و پيروزيهاى آنها در سايه اتحاد و اتفاق بيان نمود، در اين فصل بار ديگر مخاطبان را به مطالعه احوال پيشينيان و امتحانات سخت و سنگين آنان جلب مى‌كند و نشان مى‌دهد چگونه در برابر امتحانات الهى بر دشمن پيروز شدند و عزت و عظمت و امنيّت را خداوند به آنها بازگرداند و مى‌فرمايد: «در احوال مؤمنان پيشين بينديشيد كه در حال آزمايش و امتحان چگونه بودند؟»؛ (و تدبّروا أحوال الماضين من المؤمنين قبلكم، كيف كانوا في حال التّمحيص و البلاء).

در ادامه اين بحث، به شرح امتحانات سخت آنها پرداخته، مى‌فرمايد: «آيا آنها بيش از همه مردم بار مشكلات را بر دوش نكشيدند و بيش از همه بندگان (خدا) در شدت و زحمت نبودند و از همه جهانيان در تنگناى سخت‌ترى قرار نداشتند؟»؛ (ألم يكونوا أثقل الخلائق أعباء [١]، و أجهد العباد بلاء، و أضيق أهل الدّنيا حالا).

سپس به شرح بيشترى در اين زمينه پرداخته و انگشت بر مشكلات سخت زندگى آنها گذارده، مى‌افزايد: «فرعونها آنان را برده خويش ساختند و پيوسته ايشان را در

[١]. «اعباء» جمع «عبأ» بر وزن «فكر» به معناى بار سنگين است.