پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٣ - شرح و تفسير اين گونه بايد خدا را شناخت

چيزى او را مستور و پنهان مى‌سازد.

«شواهد» جمع «شاهدة» به معناى حس و «مشاهد» جمع «مشهد» به معناى مكان حضور و ظهور است. «نواظر» جمع «ناظرة» قوت بينايى است و «سواتر» جمع «ساتره» به معناى پرده و هرچيزى است كه اشيا را مستور مى‌سازد.

اوصاف بالا كه در واقع برگرفته از قرآن مجيد در آيات مختلف آمده است خط بطلان بر عقيده «مجسّمه» (گروهى كه براى خدا جسم قائل بودند) مى‌كشد و بيگانگى آنها را از تعليمات اسلام مشخص مى‌كند.

سپس حضرت اوصاف ديگر از جمله «ازلى» بودن خداوند و نفى هرگونه شبيه و مانند براى او را بيان مى‌كند و مى‌فرمايد: «خداوندى كه با حدوث مخلوقاتش، ازليت خود را آشكار ساخته و با پيدايش موجودات (اسرار آفرينش) وجود خود را نشان داده و با همانند بودن آفريده‌ها، عدم وجود مثل و مانندى را براى ذات پاكش اثبات نموده است»؛ (الدّالّ على قدمه بحدوث خلقه، و بحدوث خلقه على وجوده، و باشتباههم على أن لا شبه له).

اساس اين دلايل سه‌گانه در اين نكته استوار است كه امكان ندارد سلسله علتها و معلولهاى جهان تا بى‌نهايت پيش رود، زيرا تسلسل باطل لازم مى‌آيد. بنابراين حدوث موجودات دليل بر اين است كه يك علت ازلى و ابدى كه هستيش از درون ذات اوست در اين جهان وجود دارد؛ همه حادثند و او قديم، همه مخلوقند و او خالق، چون ذات پاكش از هرجهت بى‌نهايت است شبيه و مانندى نمى‌تواند داشته باشد، زيرا دو وجود بى‌نهايت از همه جهات غير ممكن است؛ براى اينكه هركدام ديگرى را محدود مى‌سازد، ولى مخلوقات كه از نظر زمان و مكان و همه چيز محدودند شبيه و مانند بسيار دارند.

آن‌گاه به ذكر دو وصف ديگر از اوصاف ذات پاك خداوند را كه جزو «صفات فعل» محسوب مى‌شود بيان كرده، چنين مى‌فرمايد: «خداوندى كه در وعده‌هايش صادق، و