پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣ - شرح و تفسير سرنوشت خردهگيران لجوج

مى‌گردند پرده‌هاى غفلتشان كنار مى‌رود و به خدا متوجّه مى‌شوند ولى هنگامى كه به ساحل نجات مى‌رسند باز در همان خواب غفلت فرومى‌روند. [١]

نيز اشاره به چيزى است كه قرآن كرارا بيان فرموده كه در روز قيامت شيطان‌ [٢] و پيشوايان گمراه‌ [٣] از پيروان خود بيزارى مى‌جويند.

و در ادامه اين سخن مى‌فرمايد: «آنها را همين بس كه از طريق هدايت خارج شدند و به گمراهى و كورى بازگشتند. راه حق را سدّ كردند و در وادى جهل و ضلالت گام نهادند» (فحسبهم بخروجهم من الهدى، و ارتكاسهم‌ [٤] في الضّلال و العمى، و صدّهم عن الحقّ، و جماحهم‌ [٥] في التّيه).

اشاره به اينكه نتيجه آن لجاجت و خيره‌سرى سرگردانى در وادى ضلالت و دور شدن از مسير هدايت است و اين عاقبت شومى است كه هرانسان لجوج و خيره‌سر و جاهل و بى‌خبر براى خود فراهم مى‌سازد.

قابل توجه است كه از اين كلام و از مقدّمه تاريخى كه براى آن ذكر شد به خوبى استفاده مى‌شود كه امام حتّى نسبت به افراد لجوج و متعصّب و بدزبان نيز مهربان بود و تا مى‌توانست در اصلاح آنان مى‌كوشيد و هرگاه مواعظ سودمند، مؤثّر واقع نمى‌شد آن‌ها را با سخنانى كمى خشن‌تر سرزنش مى‌كرد و سرانجام كارشان را در دنيا و آخرت به آنان نشان مى‌داد شايد به راه حق بازگردند.

(١). عنكبوت، آيه ٦٥.

(٢). حشر، آيه ١٦.

(٣). بقره، آيات ١٦٦- ١٦٧.

(٤). «ارتكاس» از ريشه «ركس» بر وزن «مكث» به معناى وارونه شدن و برگشتن چيزى است.

(٥). «جماح» و «جموح» به معناى سركشى و چموشى است.