«من يحزّب الأحزاب» اشاره به ابو سفيان است. در واقع پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله معجزه مورد تقاضاى آنها را با سه خبر غيبى كه هريك معجزه‌اى محسوب مى‌شود، تكميل فرمود:

عدم ايمان آنها و داستان افكندن جنازه بعضى از آنها در چاه و مسئله جنگ احزاب كه ساليان درازى بعد از آن واقع شد.

سپس پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله به سراغ اصل تقاضاى آنها رفت و رو به درخت كرده: «فرمود:

اى درخت اگر به خدا و روز واپسين ايمان دارى و مى‌دانى كه من رسول خدا هستم با ريشه‌ها از زمين كنده شو و نزد من آى و به فرمان خدا پيش روى من بايست»؛ (ثمّ قال صلّى اللّه عليه و آله: «يا أيّتها الشّجرة إن كنت تؤمنين باللّه و اليوم الآخر، و تعلمين أنّي رسول اللّه، فانقلعي بعروقك حتّى تقفي بين يديّ بإذن اللّه»).

خطاب پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله به آن درخت نشان مى‌دهد كه نباتات و جمادات نيز از نوعى شعور خداداد برخوردارند و جمله بعد از آن، نشان مى‌دهد كه آنها هم داراى ايمان به خدا و روز جزا هستند؛ اما اين ايمان و آن هوشيارى چگونه است و آيا جنبه اختيارى دارد يا اجبارى، مطالبى است كه دقيقا بر ما روشن نيست. آيات متعددى در قرآن مجيد نيز داريم كه اشاره به نوعى هوشيارى و ايمان در همه‌چيز حتى جمادات مى‌كند و مى‌گويد:

آنها نيز تسبيح و حمد خدا مى‌گويند كه مفسّران به‌طور مشروح درباره آن بحث كرده‌اند. [١]

در اينجا امير مؤمنان على عليه السّلام رشته سخن را به دست مى‌گيرد و مى‌فرمايد: «قسم به كسى كه او را به حق مبعوث كرد (كه با چشم خود ديدم) درخت با ريشه‌هايش از زمين كنده شد و حركت كرد، در حالى كه (بر اثر سرعت حركت) طنين شديدى داشت و صدايى همچون صداى بال پرندگان (در هنگام پرواز). تا در برابر رسول خدا- صلى الله عليه و آله-

[١]. براى آگاهى بيشتر در مورد اين آيات به تفسير نمونه، جلد ١٢، ذيل آيه ٤٤ سوره اسراء «تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كانَ حَلِيماً غَفُوراً» مراجعه كنيد.