پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٤ - شرح و تفسير از سرگذشت پيشينيان عبرت بگيريد

شرح و تفسير از سرگذشت پيشينيان عبرت بگيريد

امام عليه السّلام در اين بخش و چند بخش آينده، مخاطبان خود را به مطالعه در احوال پيشينيان دعوت مى‌كند عوامل ضعف و قدرت آنها را برمى‌شمرد و اسباب پيروزى و شكست را در جاى جاى زندگى آنان به مخاطبان خود نشان مى‌دهد، تا از تجارب آنان بهره گيرند و در پرتو هدايتهاى تاريخ، راه صحيح زندگى را پيدا كنند. اين نوع آموزش (آموزش از طريق مطالعه تاريخ پيشينيان) چيزى است كه قرآن مجيد در اكثر سوره‌ها بر آن تأكيد مى‌كند و بسيار مؤثر و تكان‌دهنده است.

مى‌فرمايد: «كيفرهايى كه بر اثر سوء افعال و اعمال ناپسند بر امتهاى پيشين وارد شد برحذر باشيد، حالات آنها را در خوبى و بدى به ياد آريد و بترسيد از اينكه شما مانند آنان باشيد»؛ (و احذروا ما نزل بالأمم قبلكم من المثلات بسوء الأفعال، و ذميم الأعمال. فتذكّروا في الخير و الشّرّ أحوالهم، و احذروا أن تكونوا أمثالهم).

در اين جمله امام عليه السّلام به سرنوشت اقوامى، همچون قوم عاد، ثمود و قوم نوح و قوم لوط و سرنوشت فرعونها و نمرودها عذابهايى كه بر اثر اعمال زشتشان بر سر آنها فروآمد اشاره مى‌كند و همه را از مبتلا شدن به چنان سرنوشتى برحذر مى‌دارد.

تعبير به‌ «سوء الأفعال و ذميم الأعمال» ممكن است تأكيد بر روى يك معنا باشد و آن كارهاى زشت و ناپسند است. اين احتمال نيز وجود دارد كه‌ «سوء افعال» اشاره به اعمال گناه‌آلود باشد و «ذميم اعمال» ناظر به كارهاى ناپسند، هرچند به مرحله گناه نيز نرسد؛ مانند غفلت از جان محرومان و ترك انصاف وجود و بخشش و ايثار كه مورد نكوهش عقل و خرد است.

آن‌گاه بعد از بيان اين اجمال به تفصيل مى‌پردازد، همان روشى كه قرآن مجيد، كرارا از آن براى بيان مسائل مهم استفاده مى‌كند، مى‌فرمايد: «هرگاه به تفاوت دو حال آنها