پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٦ - شرح و تفسير باز هم اوصاف مهم ديگرى از اوصاف جمال و جلالش

است؛ ولى فرار از منفعت چه مفهومى مى‌تواند داشته باشد؟

در پاسخ گفته‌اند: منظور اين است كه اگر كسى نخواهد وامدار ديگرى گردد تا در برابر خواسته‌هاى او مسئوليتى داشته باشد و به تعبير ديگر از منافع و عطاياى او بگريزد تا ناچار نباشد سر بر فرمان او نهد چنين كارى در مورد خداوند و مهر و قهر او مفهومى ندارد.

قرآن مجيد مى‌گويد: « «قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرادَ بِكُمْ سُوءاً أَوْ أَرادَ بِكُمْ رَحْمَةً» بگو چه كسى مى‌تواند شما را در برابر اراده خدا بازدارد اگر او مصيبت يا رحمتى را براى شما بخواهد». [١]

در اينجا نيز سخن از امتناع از پذيرش رحمت و كيفر الهى است؛ مى‌فرمايد: در هر حال شما راهى جز پذيرش نداريد؛ خواه رحمتى براى شما بخواهد يا مصيبتى در برابر رحمت او به هرحال وامدار خواهيد بود.

سرانجام اين فراز از خطبه با تأكيد بر يگانگى ذات پاك پروردگار پايان مى‌گيرد، حضرت مى‌فرمايد: «نه مانندى دارد تا همتاى او گردد و نه نظير و شبيهى براى او متصور است تا با او مساوى شود»؛ (و لا كف‌ء له فيكافئه، و لا نظير له فيساويه).

بارها گفته‌ايم، ذات پاك خداوند از هرنظر نامحدود است. بديهى است دوگانگى در وجود نامحدود امكان ندارد، زيرا تعدّد هميشه همراه با محدوديت است، چون هريك از آن دو فاقد وجود ديگرى است و يا به تعبير ديگر مرز هركدام به ديگرى كه مى‌رسد نقطه پايان آن است و اين امر با نامحدود بودن ذات پروردگار او سازگار نيست.

جالب اينكه اين فراز از توحيد شروع مى‌شود و بعد از ذكر مجموعه‌اى از صفات ذات و صفات افعال با تأكيد بر توحيد پايان مى‌گيرد.

(١). احزاب، آيه ١٧.