پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٨ - ترجمه

داشت خدا معبود دوم بود»؛ (يقول لمن أراد كونه: «كُنْ فَيَكُونُ» [١]، لا بصوت يقرع، و لا بنداء يسمع؛ و إنّما كلامه سبحانه فعل منه أنشأه و مثّله، لم يكن من قبل ذلك كائنا، و لو كان قديما لكان إلها ثانيا).

مقصود امام عليه السّلام از اين سخن اين است كه جمله «كن فيكون» كه در آيات قرآن مجيد آمده به معناى فرمانى لفظى؛ مانند فرمان رؤسا و پادشاهان به زيردستان خود نيست كه الفاظى بر زبان مى‌رانند و در گوش مخاطبين مى‌نشيند و گاه كه اصرار بر چيزى دارند فرياد مى‌كشند كه تا فاصله زيادى فريادشان شنيده مى‌شود، بلكه اوامر خداوند همان فرمان تكوينى او و به تعبير ديگر فعل است، تا اراده چيزى كند (اراده نيز به معناى علم به نظام اصلح است) بى‌درنگ موجود مى‌شود، اگر اراده كند كائنات در يك لحظه موجود شوند در همان يك لحظه آسمان و زمين و ستارگان و كهكشانها ايجاد مى‌شوند و اگر اراده كند به‌طور تدريجى در هزار سال يا ميليونها سال به وجود آيند بى‌كم‌وكاست همان خواهد شد.

در ضمن، فعل خداوند كه همان آفرينش موجودات است براساس شبيه‌سازى قبلى هرگز نبوده است، زيرا اگر چنين باشد مفهوم آن تعدد وجود ازلى و تعدد خداوند و معبود خواهد بود و همان‌گونه كه در بحث‌هاى توحيدى گفته‌ايم تعدد در اين مورد محال است، زيرا وجود نامتناهى و نامحدود از هرجهت، تعدد نمى‌پذيرد.

(١). توبه، آيه ١١٧.