پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٤ - شرح و تفسير صفات والاى پرهيزكاران

نفوسشان عفيف و پاك است»؛ (قلوبهم محزونة، و شرورهم مأمونة، و أجسادهم نحيفة، و حاجاتهم خفيفة، و أنفسهم عفيفة).

اين صفات مجموعه‌اى از صفات پرهيزكاران است، زيرا حزن و اندوه آنها كه در نخستين وصف آمده، اشاره به خوف از خدا و كوتاهى در انجام مسؤوليت‌هاست. در حديثى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم: «الحزن من شعار العارفين» و در ادامه اين سخن مى‌فرمايد: «و لو حجب الحزن عن قلوب العارفين ساعة لاستغاثوا؛ اگر ساعتى حزن از دلهاى اهل معرفت پوشيده گردد به درگاه خدا استغاثه مى‌كنند و آن را از او مى‌خواهند». [١]

آرى آنها پيوسته در برابر مسؤوليت‌هايشان نگرانند و از اين نظر بر دل آن‌ها اندوهى سايه افكنده، مبادا در گرفتن حق مظلومى كوتاهى كرده باشند يا اندك ظلمى از آنها سرزده باشد يا به غير خدا انديشيده باشند. افزون بر اين، غم عشق و اندوه دورى از قرب پروردگار كه طالب آنند نيز از آنها جدا نمى‌شود؛ ولى در هرحال آنها غم دنيا ندارند، چون عاشق دنيا نيستند، بنابراين اگر قرآن مجيد مى‌گويد: « «أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ» بدانيد دوستان خدا نه ترس دارند و نه غمگين مى‌شوند». [٢] منافاتى با آنچه در اين خطبه آمده ندارد، زيرا اين خطبه مربوط به خوف از غير خدا و غم دنياى مادى است.