پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩١ - شرح و تفسير ارزش والاى اسلام

شريعتى كه پيمودن آن براى سالكان الى اللّه سختى ندارد و قوانينش سهل و آسان است.

از آنجا كه گاهى افراط در سهولت سبب سستى مى‌گردد، در جمله بعد (و لا وعوثة لسهولته) مى‌فرمايد: اين آسانى و سهله و سمحه بودن شريعت، هرگز به افراط نمى‌گرايد، بلكه در سرحد اعتدال است. در جمله سوم اشاره به اين حقيقت دارد كه روشنايى جاده اسلام هميشگى است و چنان نيست كه گاهى تاريكى بر آن غلبه يابد.

فرق ميان جمله چهارم و پنجم كه هردو اشاره به صاف و مستقيم بودن آيين اسلام و عدم كژى در آن است، ممكن است از اين نظر باشد كه در جمله چهارم به صاف بودن مسير اشاره مى‌كند و در جمله پنجم به صاف بودن ستون‌هاى اين بناى پرشكوه نظر دارد.

در جمله ششم‌ (و لا وعث لفجّه) اشاره به اين دارد كه سطح اين جادّه محكم است و پيمودن آن براى رهروان آسان، نه همچون جاده‌هاى پرخاك و شن كه پاى در آن فرو مى‌رود و پيمودنش بر رهروان مشكل است.

جمعى از شارحان نهج البلاغه جمله هفتم‌ (و لا انطفاء لمصابيحه) را اشاره به وجود علما در هرعصر و زمان دانسته‌اند كه به لطف پروردگار، اين چراغ‌هاى روشن در هرزمانى بوده و هستند و راه‌ها را به همگان نشان مى‌دهند. بعضى نيز آن را اشاره به امامان معصوم دانسته‌اند كه زمين از وجود آنان خالى نمى‌شود. نيز ممكن است مفهوم عامّى داشته باشد كه شامل دلايل روشن و نشانه‌هاى حقانيت و آثار عظمت در هرعصر و زمان مى‌شود.

آخرين جمله‌ (و لا مرارة لحلاوته) اشاره به اين است كه بسيارى از شيرينيهاى دنياست كه تلخيهاى فراوانى به آن آميخته و يا در پايان آن است، همچون مال و ثروت و مقام و بهره‌گيرى از لذّات كه غالبا توأم با ناراحتى‌ها و نگرانى‌هاست؛ ولى شيرينى اسلام‌

- فخر رازى ١٧٥- ٥ و شرح ابن ابى الحديد، جلد ١٥، صفحه ١٤٤؛ الكافى، جلد ٥، صفحه ٤٩٤.