پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٧ - نكته رفع يك اشتباه

بندگانش كه خود را برتر مى‌بينند به وسيله اولياى خود كه در نظر آنها مستضعفند آزمايش مى‌كنند»؛ (فإنّ اللّه سبحانه يختبر عباده المستكبرين في أنفسهم بأوليائه المستضعفين في أعينهم).

تعبير به‌ «في أنفسهم» در مورد مستكبران اشاره به اين است كه آنها هرگز بزرگ نيستند؛ بندگان ضعيف و ناتوانى هستند كه خود را بزرگ مى‌پندارند و تعبير به‌ «في أعينهم» (با توجه به اينكه ضمير آن به «مستكبران» برمى‌گردد اشاره به اين است كه اولياء اللّه هرگز ضعيف و ناتوان نيستند، بلكه مستكبران آنها را به موجب زهد و پارسايى و تقوا و پاى‌بندى آنها به قوانين مستضعف گمان مى‌كنند و از اينجا روشن مى‌شود كه واژه مستضعف در اينجا با همين واژه در جمله‌هاى بالا متفاوت است؛ در آنجا كه مى‌فرمايد:

«پيامبران مستضعف‌اند» اشاره به ساده‌زيستى و تواضع آنهاست و در اينجا كه مى‌فرمايد:

«اولياء اللّه در چشم مستكبران مستضعف‌اند» اشاره به ناتوانى و ضعف و زبونى است كه آنها مى‌پندارند.

در بسيارى از آيات قرآن به اين مطلب اشاره شده است كه در ميان اقوام پيشين افرادى بودند كه برترى در مال و ثروت و عده و نفرات را دليل بر قرب در درگاه حق مى‌دانستند و همين اشتباه سبب مى‌شد كه به موازات امكانات فراوان مادى، مقامات معنوى براى خود قائل باشند و در اينجا به مغالطه‌اى دست مى‌زدند؛ مى‌گفتند اين نعمت‌هاى خداست و اگر خدا كسى را مشمول نعمتهايش قرار دهد حتما او را دوست داشته و كسى را كه خدا دوست دارد مقرب درگاه اوست و با همين پندار به تحقير مادى و معنوى مؤمنان تهيدست مى‌پرداختند.