اشاره به ده‌ها نفر از صحابيان بزرگوار پيامبر صلّى اللّه عليه و اله است كه همراه على عليه السّلام در صفين بودند و شربت شهادت نوشيدند و جنايتكاران لشكر معاويه، سرهاى آنها را جدا كردند و براى معاويه بردند. [١]

در اينجا خاطره آنان سبب شد كه امام عليه السّلام حالت تأثر شديدى پيدا كند آن گونه كه راوى اين خطبه (نوف بكالى) مى‌گويد: آن‌گاه امام عليه السّلام دست به محاسن شريف خود زد و مدت طولانى گريست و فرمود:

«آه بر برادرانم. همانها كه قرآن را تلاوت مى‌نمودند و به كار مى‌بستند در فرائض الهى دقت مى‌كردند و آنها را به‌پا مى‌داشتند. سنّتها را زنده كرده و بدعتها را مى‌راندند. بسوى جهاد دعوت شدند و مشتاقانه پذيرفتند، به رهبر خود اطمينان داشتند و از او پيروى كردند»؛ (قال: ثمّ ضرب بيده على لحيته الشّريفة الكريمة، فأطال البكاء، ثمّ قال عليه السّلام: أوّه‌ [٢] على إخواني الّذين تلوا القرآن فأحكموه، و تدبّروا الفرض فأقاموه، أحيوا السّنّة و أماتوا البدعة. دعوا للجهاد فأجابوا، و وثقوا بالقائد فاتّبعوه).

اين اوصاف شش‌گانه حكايت از عظمت مقام آنان در علم و عمل در پاسدارى دين و در جهاد و اطاعت از پيشوا و رهبر الهى مى‌كند. هم از قرآن آگاهى داشتند و آن را موبه‌مو در مورد زندگى اجرا مى‌كردند، هم از واجبات باخبر بودند و به آن عمل مى‌كردند هم پاسدارى از سنّتها و مبارزه با بدعتها داشتند و به هنگام جهاد اهل ايثار و فداكارى بودند.

در واقع امام عليه السّلام مى‌خواهد سرمشقى به يارانش بدهد و بگويد مؤمنان واقعى و

[١]. ابن عبد البرّ از عبد الرحمن بن أبزى نقل مى‌كند: سيصد تن از كسانى كه در بيعت رضوان با رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله بيعت كردند، در جنگ صفين در ركاب على عليه السّلام شركت داشتند و از آن ميان شصت و سه تن به شهادت رسيدند كه يكى از آنان عمار ياسر است. (استيعاب، جلد ٢، صفحه ٧٠، شرح حال عمّار).

[٢]. «اوّه» اين واژه آنگاه كه به سكون واو قرائت مى‌شود كلمه‌اى است كه به هنگام شكايت و اظهار درد گفته مى‌شود و معادل آن در فارسى آه است.