پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣١ - نكته نقش نماز در تربيت انسان

هنگامى كه ياد خدا به ميان آمد، وضع به كلى دگرگون مى‌شود. آيه شريفه‌ «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي» [١] كه فلسفه نماز را ياد خدا مى‌شمارد و آيه شريفه‌ «لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ» [٢] كه بعد از جمله‌ «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ» آمده، نشان مى‌دهد كه ريشه اصلى فلسفه نماز در ياد خدا نهاده شده است زيرا سرچشمه همه گناهان حبّ دنيا و دنياپرستى است كه ذكر اللّه، انسان را از آن بازمى‌دارد، همان‌گونه كه در آيه ٢٩ «نجم» مى‌خوانيم:

« «فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا» از كسانى كه از ياد ما روى برتافتند و تنها به دنياى مادى دل بسته‌اند، روى بگردان».

طبق آيات ديگر قرآن، شيطان در اطراف قلب انسان، طواف مى‌كند، همين‌كه ياد خدا در آن پيدا شود مى‌گريزد: «إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ» [٣]

و اگر مى‌بينيم در روايات اسلامى، نماز عمود دين و چشمه آب زلال پاك‌كننده شمرده شده، دليلش همين است به ويژه اگر اين نماز به صورت جماعت انجام شود و مؤمنان، دسته‌جمعى به درگاه خدا روى آورند. در روايتى از رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و اله آمده است: «هركس نمازهاى پنج‌گانه روزانه را با جماعت (با شرايط كامل) بخواند، هركار نيكى را درباره او گمان داشته باشيد و شهادت او را بپذيريد»؛ (من صلّى الصّلاة في جماعة فظنّوا به كلّ خير و أقبلوا شهادته). [٤]

اگر نگاهى به مقدمات نماز (طهارت و وضو و غسل) كه انسان را به پاكى جسم و جان، دعوت مى‌كند و شرايط ديگر آن مانند پاك و حلال بودن لباس و توجه به كعبه، كهن‌ترين مركز توحيد و اركان و محتواى آيات و اذكار و تعقيبات آن شود، ديد و فهم انسان را درباره‌

[١]. طه، آيه ١٤.

[٢]. عنكبوت، آيه ٤٥.

[٣]. اعراف، آيه ٢٠١.

[٤]. بحار الانوار، جلد ٨٥، صفحه ١٦.