پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٤ - شرح و تفسير حوادث وحشتناكى در پيش است!

مى‌كند، آه) اين رنج و سختى چه طولانى است و اين اميد رهايى چه دور!»؛ (ذاك إذا عضّكم‌ [١] البلاء كما يعضّ القتب‌ [٢] غارب‌ [٣] البعير. ما أطول هذا العناء، و أبعد هذا الرّجاء!).

بسيارى از شارحان معتقدند اين جمله از جمله‌هاى ما قبل جداست و سيّد رضى- آن‌گونه كه معمول اوست- به هنگام گزينش عبارات دلنشين مولا، جمله‌هايى را رها كرده است.

اين سخن بعيد نيست، زيرا «ذاك» ظاهرا اشاره به نجات و فرجى است كه براى اهل ايمان پس از آن همه بلاها حاصل مى‌شود و جمله‌ «ما أطول هذا العناء و أبعد هذا الرّجاء» شاهد خوبى بر اين معناست كه امام مى‌فرمايد: «اميد نجاتى بعد از اين همه رنج و سختى وجود دارد».

جمله «ألا بأبى و أمّى» نيز نشان مى‌دهد كه امام با اين سخن در انتظار گروهى است كه جامعه اسلامى را از شرّ و فساد نجات مى‌دهند و به هرحال مناسب‌ترين تفسير براى مجموع اين بحث همان است كه در بالا اشاره شد و گفتيم ناظر به حوادث سخت و دردناك آخر الزمان و نجات جامعه بشرى از آنها به وسيله ظهور حضرت مهدى عليه السّلام است.

در اينجا توجه به دو نكته لازم است: نخست اين‌كه چرا امام عليه السّلام مشكلات و بلاها را تشبيه به «قطب» (جهاز چوبى مخصوص شتر كه براى حلّ مشكل كوهان او گذارده مى‌شود) كرده است كه پشت شتر را مى‌آزارد؟ بعيد نيست اين تشبيه از آن رو باشد كه «قطب» را براى رهايى از مشكل برآمدگى كوهان شتر مى‌گذارند؛ ولى مشكل ديگرى‌

[١]. «عضّ» از «عضّ» بر وزن «خزّ» در اصل به معناى گاز گرفتن با دندان است، سپس به كنايه در مورد حوادثى كه انسان را ناراحت مى‌كند، به كار رفته است.

[٢]. «قتب» جهاز شتر است (چارچوبه كوچكى است كمى بزرگتر از كوهان شتر كه روى آن مى‌گذارند تا شخصى كه بر آن سوار مى‌شود كوهان وى را نياز دارد).

[٣]. «غارب» فاصله ميان گردن و كوهان است.