پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٣ - شرح و تفسير از بزرگان متكبر خود پيروى نكنيد

جمله‌ «ألقوا الهجينة على ربّهم» اشاره به اين است كه آنها نسب خود را برتر مى‌شمرند و ديگران را پست‌تر، و در واقع زشتى نسب ديگران را به خدا نسبت مى‌دادند و معتقد بودند خدا خلق برترى آفريده كه آنها بودند و خلق پست‌ترى كه ديگران هستند، آنها نعمتهاى الهى را به لياقتها و شايستگيهاى خودشان نسبت مى‌دادند و الطاف والاء الهى را انكار مى‌كردند.

سپس امام عليه السّلام به ذكر دليلى براى پرهيز از پيروى اين‌گونه كسان پرداخته، چنين مى‌فرمايد: «آنها اساس و بنيان تعصب و ستون و اركان فتنه و فساد و شمشيرهاى تكبّر جاهليّت‌اند»؛ (فإنّهم قواعد أساس العصبيّة، و دعائم أركان الفتنة، و سيوف اعتزاء [١] الجاهليّة).

امام عليه السّلام تعصب و فتنه را به خانه‌اى تشبيه مى‌كند كه شالوده آن را سردمداران فاسد و مفسد و ستونهاى آن را متكبّران خودخواه تشكيل مى‌دهند و همه را از سكونت در چنين خانه‌اى بازمى‌دارد و نيز شعارهايى كه در زمان جاهليّت براى تحريك قبايل بر ضد يكديگر مى‌دادند تشبيه به شمشيرهاى برنده مى‌كند و سپس سردمداران فساد را به منزله اين شمشيرها مى‌شمارد.

در زمان جاهليّت، معمول بود كه هرگاه قبيله‌اى از قبايل مورد تهديد از سوى مخالفان قرار مى‌گرفت به جاى فكر كردن در طريق اصلاح و آرامش و صلح، رؤساى متعصب و جاهل قبايل دستور مى‌دادند كه شعارهاى جنگ سر داده شود و از همه وسايلى كه مى‌توانستند احساسات افراد جاهل و بى‌خبر را تحريك كنند و آتش جنگ را شعله‌ور سازند، بهره مى‌گرفتند و مخصوصا هرقبيله‌اى را با نام نياكان و بزرگان پيشين صدا مى‌زدند و در اينجا سران قبايل به منزله آن شمشيرها شمرده شده‌اند.

تاريخ نشان مى‌دهد كه سران مقام‌پرست در دورانهاى گذشته براى حفظ منافع‌

[١]. «اعتزاء» به معناى نسبت دادن از ريشه «عزو» بر وزن «رزم» گرفته شده است.