پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٢ - شرح و تفسير از بزرگان متكبر خود پيروى نكنيد

جاحدوا اللّه على ما صنع بهم، مكابرة لقضائه، و مغالبة لآلائه‌ [١]).

اين سخن در واقع، برگرفته از آيات قرآن مجيد است كه در قيامت از اطاعت سران و بزرگان خود اظهار ندامت مى‌كنند و عرضه مى‌دارند « «رَبَّنا إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذابِ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً كَبِيراً» پروردگارا! ما از سران و بزرگان خود اطاعت كرديم و ما را گمراه ساختند. پروردگارا آنها را از عذاب دو چندان ده و آنها را شديدا لعن فرما». [٢]

هرگاه به دقّت تاريخ گذشته بشر را مشاهده كنيم مى‌بينيم يكى از سرچشمه‌هاى عمده جنگها و خون‌ريزيها برترى جويى‌هاى نژادى و قومى بوده است كه هنوز هم ادامه دارد و يكى از عوامل مهم جنگ جهانى اوّل و دوم كه بخش عظيمى از جهان را ويران كرد و دهها ميليون انسان را به خاك و خون كشاند همين امر بود.

در حالى كه اگر انسان خوب بنگرد اصل او خاك و اصل و ريشه ديگرش نطفه بى‌ارزش است و پايان كارش مردارى است گنديده. اسلام تفاخر به آبا و مناصب و به خود بستن القاب غرورآفرين و غفلت‌زا را نهى كرده؛ در حديث شريف نبوى مى‌خوانيم: «حبّ الرّجل دينه و مروّته، خلقه و أصله عقله؛ شخصيّت انسان دين او و ارزش او اخلاق او و اصل و ريشه او عقل و خرد اوست». [٣]

پيامبر صلّى اللّه عليه و اله اين سخن را زمانى گفت كه گروهى براى تحقير سلمان فارسى اصل و نسبش را پرسيدند و او اصل و نسب خود را آزادى از قيد بردگى به كمك پيامبر و هدايت به وسيله او شمرده بود.

[١]. «آلاء» جمع «ألا» بر وزن «جفا» يا «الى» بر وزن «فعل» به معناى نعمت است و گاه به معناى خصوص نعمتهاى معنوى آمده است، مخصوصا هنگامى كه در كنار واژه نعمت قرار گيرد و گفته شود: «النعم و الآلاء».

[٢]. احزاب، آيه ٦٧ و ٦٨.

[٣]. بحار الانوار، جلد ٢٢، صفحه ٣٨١، حديث ١٦.