آنچه را مأموريت دارى آشكارا بيان كن و از مشركان روى بگردان». [١] سپس از جزئيات اين برنامه سخن مى‌گويد كه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله مردم را از بيراهه به جاده اصلى دعوت كرد و دلايل و نشانه‌ها را براى پيمودن اين راه به آنها گوشزد نمود و چراغ‌هاى نورانى بر سر هرراه نهاد تا به هنگام تاريكى نيز از ادامه مسير بازنايستند و سرانجام با بيانات كافى و تدبيرهاى سازنده رشته‌هاى اسلام را محكم ساخت و دستگيره‌هاى ايمان را استحكام بخشيد.

كمتر كلامى را مى‌توان پيدا كرد كه در عين كوتاهى و فشردگى اين همه مطلب را درباره اهداف و برنامه‌هاى پيغمبر اسلام صلّى اللّه عليه و اله بيان كند.

جمله‌ «جعل أمراس الإسلام متينة» گويا اسلام را به خيمه‌اى تشبيه مى‌كند كه ريسمانهاى محكمى از هرسو آن را به زمين‌هاى اطراف متصل كرده است تا تندبادها نتواند آن را از جا بركند اين ريسمانها امورى مانند جمعه و جماعات و حج و زكات و جهاد و امر به معروف و نهى از منكر است كه هميشه حوزه اسلام را حفظ كرده و از آن دفاع مى‌نمايد، هرجا اين تعليمات اسلامى پياده شود اسلام بيمه مى‌شود و هرگاه ضعيف گردد دشمنان بر مسلمين چيره خواهند شد.

جمله‌ «و عرى الإيمان وثيقة» ايمان را تشبيه به تنابى كرده كه دستگيره‌هاى مختلفى در آن است و براى نجات از قعر چاه، يا نجات در پرتگاه‌ها بايد به اين دستگيره‌ها چسبيد. بديهى است اگر اين دستگيره‌ها سست و ضعيف باشد نه تنها انسان نجات نمى‌يابد، بلكه گرفتار سقوط خطرناكى مى‌شود. اين دستگيره‌ها همان فروع و تعليمات اسلام در برنامه‌هاى مختلف عبادى و اجتماعى است كه در احاديث نيز به آن اشاره شده است. از جمله در حديث است كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله روزى از يارانش سؤال كرد: «أىّ عرى الإيمان أوثق؟؛ كدام‌يك از دستگيره‌هاى ايمان محكم‌تر است؟» جمعى گفتند: خدا و پيامبرش آگاهترند؟ و بعضى از نماز يا زكات و ... نام بردند. رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: «آنچه‌

[١]. حجر، آيه ٩٤.