پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤٠ - شرح و تفسير اهميّت اداى امانت

همه برنامه‌ها ابتر و بى‌نتيجه خواهد بود، مى‌فرمايد: «سپس (خداوند) اداى امانت (را بر عهده انسان‌ها گذارد) به راستى آن‌كس كه از اهل آن نيست، نااميد و ناكام خواهد شد»؛ (ثمّ أداء الأمانة، فقد خاب من ليس من أهلها).

در اينكه منظور از اداى امانت در اينجا چيست؟ بعضى از شارحان براى آن محدوديت قائل شده و آن را به معناى ولايت و امامت، يا مانند آن دانسته‌اند، در حالى كه قرار گرفتن اداى امانت بعد از نماز و روزه، نشان مى‌دهد كه مفهوم عامّى از آن اراده شده است، زيرا اداى امانت پايه همه فعاليتهاى مثبت اجتماعى است كه اگر خيانت در امانتها راه يابد، اعتماد همگان متزلزل مى‌شود، همكارى اجتماعى از ميان مى‌رود و محيطى مملوّ از سوء ظن و فساد و نابسامانى به وجود مى‌آيد، لذا در روايتى از امام صادق عليه السّلام مى‌خوانيم كه فرمود: «إنّ اللّه عزّ و جلّ لم يبعث نبيّا إلّا بصدق الحديث و أداء الأمانة إلى البرّ و الفاجر؛ خداوند متعال هيچ پيامبرى را مبعوث نكرد مگر اينكه راستگويى و اداى امانت به خوبى و بدان، جزو برنامه‌هاى او بود». [١]

در حديث ديگرى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله مى‌خوانيم: «الأمانة تجلب الغنى و الخيانة تجلب الفقر؛ امانت بى‌نيازى و ثروتمندى مى‌آورد و خيانت فقر و نادارى». [٢]

شايسته است توجه شود كه امانت دو معنا دارد؛ معنايى خاص كه شامل امانتهاى مالى مردم مى‌شود كه نزد يكديگر مى‌سپارند و حفظ آن از اوجب واجبات است و ديگر معناى عام كه شامل هرگونه موهبت و مسئوليت الهى مى‌شود. به اين ترتيب عمر ما، فرزندان ما، كشور ما، مقامات اجتماعى و حكومتهاى الهى همه، اماناتى است كه به ما سپرده شده و بايد در آن خيانت نشود.

اين مفهوم عام هم شامل امانتهاى مادى مردمى و هم امانتهاى الهى و معنوى مى‌شود و حفظ همه آنها از اركان دين است كه امام بعد از بيان نماز و زكات به آن پرداخته است.

[١]. الكافى، جلد ٢، صفحه ١٠٤.

[٢]. بحار الانوار، جلد ٧٢، صفحه ١١٤.