پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٢ - شرح و تفسير از سرنوشت ابليس عبرت بگيريد!

معلوم نيست از سالهاى دنيا بود يا آخرت (آرى) همه آنها را به سبب ساعتى تكبّر نابود ساخت. چگونه ممكن است كسى بعد از ابليس همان نافرمانى او را انجام دهد ولى در برابر (خشم) خدا سالم بماند؟ نه، هرگز چنين نخواهد بود هيچ‌گاه خدا انسانى را با داشتن صفتى وارد بهشت نمى‌كند كه بر اثر همان صفت فرشته‌اى را از بهشت بيرون كرده است.

حكم او درباره اهل آسمان و زمين يكسان است و خدا با هيچ‌يك از خلق خود دوستى خاصى ندارد تا به سبب آن چيزى را كه بر همه جهانيان تحريم كرده است بر وى مباح سازد.

شرح و تفسير از سرنوشت ابليس عبرت بگيريد!

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه در ادامه آزمايش ابليس كه در بخش قبل گذشت به نكته مهمى اشاره مى‌كند و آن اينكه خداوند بندگانش را با امورى آزمايش مى‌كند كه فلسفه آن بر آنها پوشيده است و گاه تحمل آن بر آنها سخت و سنگين است مى‌فرمايد:

«اگر خدا مى‌خواست مى‌توانست آدم را از نورى بيافريند كه روشنايى‌اش ديده‌ها را بربايد و زيبايى و جمالش عقلها را مبهوت كند و عطرش شامّه‌ها را مسخر سازد و اگر چنين مى‌كرد گردنها در برابر آدم خاضع مى‌شد و آزمايش براى فرشتگان بسيار آسان بود»؛ (و لو أراد اللّه أن يخلق آدم من نور يخطف‌ [١] الأبصار ضياؤه، و يبهر [٢] العقول رواؤه‌ [٣]، و طيب يأخذ الأنفاس عرفه‌ [٤] لفعل. و لو فعل لظلّت له الأعناق خاضعة، و لخفّت البلوى فيه على الملائكة).

[١]. «يخطف» از «خطف» بر وزن «عطف» به معناى ربودن با سرعت گرفته شده است.

[٢]. «يبهر» از ريشه «بهر» بر وزن «بحر» به معناى حيرت و مبهوت ساختن گرفته شده است.

[٣]. «رواء» به معناى ظاهر زيباست.

[٤]. «عرف» به معناى بوى خوش است.