پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨٤ - نه وصف مهم ديگر

است. نه تنها چنين سخنانى نمى‌گويند، بلكه با آنها فاصله زيادى دارند. در حديثى از امام صادق عليه السّلام در برابر اين سؤال كه حدّ حسن خلق چيست؟ آمده است: «أن تلين جناحك، و تطيب كلامك، و تلقى أخاك ببشر حسن؛ حد حسن خلق اين است كه نرمخوباشى و سخنت را پاك و پاكيزه كنى و برادرت را با چهره گشاده ملاقات نمايى». [١]

«غايب بودن منكر» اشاره به معدوم بودن آن است؛ يعنى منكرى از آنها سر نمى‌زند كه در برابر مردم خود را نشان دهد.

اين احتمال نيز وجود دارد كه اگر لغزشى از آنان سر زند، حداقل لغزش آشكارى نيست تا جامعه را آلوده سازد.

«معروف» اشاره به همه خوبيهاست كه عقل و وجدان و شرع آن را مى‌شناسد و با آن بيگانه نيست (از ماده عرفان به معناى شناخت است).

منظور از «اقبال خير و ادبار شرّ» آن است كه آنها در انجام نيكيها پيوسته رو به پيش مى‌روند و اگر بديهايى در گذشته داشته‌اند، همواره از آن فاصله مى‌گيرند.

سپس امام عليه السّلام سه وصف ديگر از اوصاف حميده آنها را بيان مى‌دارد و مى‌فرمايد: «در برابر حوادث سخت، استوار، و در حوادث ناگوار، شكيبا و به هنگام فراوانى نعمت شكرگزار است»؛ (في الزّلازل‌ [٢] وقور [٣]، و في المكاره صبور، و في الرّخاء شكور).

«زلازل» در اصل به معناى زلزله‌هاست؛ ولى در اينجا رويدادهاى سخت و فتنه‌هاى بزرگى مراد است كه دلها را تكان مى‌دهد. پرهيزكاران در برابر اين‌گونه حوادث، روحيه خود را از دست نمى‌دهند و مانند كوه در برابر اين طوفانها به مضمون «المؤمن أصلب‌

[١]. الكافى، جلد ٢، صفحه ١٠٣.

[٢]. «زلازل» جمع «زلزله» و «زلزال» به معناى حركت سخت و شديد است. به حوادث تكان‌دهنده و مشقت بار اجتماعى «زلازل» گفته مى‌شود.

[٣]. «وقور» از «وقر» بر وزن «فقر» در اصل به معناى سنگينى است و به اشخاص متين و سنگين وقور گفته مى‌شود.