از آيات قرآن به خوبى استفاده مى‌شود كه بعضى از اعمال سوء، آن‌قدر اهميّت دارد كه مى‌تواند آثار اعمال نيك را از بين ببرد، از جمله كفر به خداوند و پيامبر و يوم المعاد است كه در آيه ٨٨ سوره انعام مى‌خوانيم: « «وَ لَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما كانُوا يَعْمَلُونَ» هرگاه مشرك شوند اعمالى را كه انجام دهند از بين مى‌رود و در آيه ١٤٧ سوره اعراف مى‌فرمايد: « «وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ» كسانى كه آيات ما و روز قيامت را انكار كردند اعمالشان بر باد مى‌رود».

در مورد تكفير نيز قرآن مجيد در آيه ٧ سوره عنكبوت مى‌فرمايد: « «وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ» كسانى كه ايمان آورده‌اند و عمل صالح انجام داده‌اند گناهان آنها را مى‌پوشانيم (و مى‌بخشيم)».

البتّه اين به آن معنا نيست كه روز قيامت مجموعه حسنات و سيئات را در برابر هم قرار دهند، اگر حسنات بيشتر بود، سيئات مورد نظر قرار نگيرد و اگر سيئات بيشتر بود، حسنات به‌طور كلى ناديده گرفته شود، اين نوع احباط و تكفير مورد قبول نيست و با آيات قرآن نيز نمى‌سازد. در آيه ٧ و ٨ سوره زلزال مى‌خوانيم: « «فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ» هركس به مقدار ذره‌اى كار نيك انجام دهد آن را مى‌بيند و هركس به اندازه ذره‌اى كار بد انجام دهد آن را خواهد ديد».

كوتاه سخن اينكه هريك از كار نيك و بد اثر خاص خود را عند اللّه در قيامت خواهد داشت؛ ولى اين مطلب استثنائاتى دارد كه بعضى از كارهاى نيك، خطاها را مى‌پوشانند و بعضى از كارهاى زشت، حسنات را از ميان مى‌برند. [١]

٢- آيا ابليس فرشته بود؟

در اين بخش از خطبه آمده بود كه ابليس فرشته‌اى بود كه خدا او را به جهت گناه سنگينش از بهشت بيرون راند و مطرود درگاه حق شد.

[١]. شرح بيشتر درباره اين مسئله را در تفسير نمونه ذيل، آيه ٢١٧ سوره بقره مطالعه فرماييد.