پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٥٩

مى‌كرد (و راضى نبود با گماردن محافظان در چپ و راست، خود را از مردم جدا سازد). [١]

ابن ابى الحديد سخنانى فراتر از اينها دارد و در حدود ٥٠ صفحه از كتابش را در ذيل همين خطبه به بحث فوق، اختصاص داده كه نقل همه آن در اين مختصر نمى‌گنجد.

جالب اينكه او در پايان همه اين بحثها چنين مى‌گويد: از آنچه گفتيم روشن مى‌شود كسانى كه بر سياست على عليه السّلام خرده مى‌گيرند در اشتباهند: «إنّه أصحّ النّاس تدبيرا و أحسنهم سياسة و إنّما الهوى و العصبيّة لا حيلة فيهما؛ او از همه مردم، تدبيرش صحيح‌تر و سياستش بهتر بود؛ ولى تعصبهاى شديد (كه مانع فهم اين امور مى‌شود) راه حلّى ندارد».

*** اكنون كه با پايان خطبه دويست (٢٠٠) جلد هفتم اين كتاب پايان مى‌يابد خدا را شكر و سپاس مى‌گوييم كه توفيق را تاكنون رفيق راه كرد و از ساحت قدسش مسئلت داريم كه سايه لطفش را از ما برنگيرد و همچنان توفيق او رفيق راه باشد، تا اين شرح به پايان رسد.

بحمد اللّه اين شرح از سوى گروههاى مختلف مورد استقبال واقع شده و به عنوان بهترين كتاب سال ١٣٨٢ شناخته شده و اميدواريم به لطف او به عنوان فصل نوينى در ميان شروح نهج البلاغه جاى شايسته خود را بگشايد.

*** در اينجا نمى‌توانيم تأسف خود را به جهت از دست دادن يكى از همكاران عزيز، فاضل ارجمند و متتبّع؛ يعنى مرحوم مبرور حجة الاسلام و المسلمين آقاى حاج شيخ ابراهيم بهادرى (قدّس سره) را كتمان كنيم.

او مردى سخت‌كوش، منظم، مخلص، باتقوا و محقّق بود و بيش از بيست كتاب از كتب بزرگان پيشين را تحقيق كرد و يادداشتهاى گرانقيمتى بر آنها نگاشت؛ روحش قرين‌

---

[١]. رجوع كنيد به شرح ابن ابى الحديد، جلد ١٠، صفحه ٢١٢- ٢٦٠.